O‘ZBEK TILIDA SUN’IY INTELLEKT TA’SIRIDA PAYDO BO‘LAYOTGAN YANGI LEKSIKA
Keywords:
Kalit so‘zlar: Sun’iy intellekt, yangi leksika, neologizm, moslashuv, texno-terminlar, internet nutqi, o‘zlashmalar, innovatsiya., Ключевые слова: Искусственный интеллект, новая лексика, неологизмы, адаптация, технотермины, интернет-речь, заимствования, инновации., Keywords: Artificial intelligence, new vocabulary, neologisms, adaptation, tech terms, borrowings, digital language, innovation.Abstract
ANOTATSIYA: Ushbu maqolada sun’iy intellekt texnologiyalari ta’sirida o‘zbek tilida shakllanayotgan yangi leksik qatlam, neologizmlar va zamonaviy terminlar tizimli ravishda o‘rganildi. Hozirgi globallashuv davrida texnologik sohalar bilan bog‘liq terminlarning o‘zbek tiliga kirib kelish jarayoni keskin faollashgani kuzatilmoqda. “Bot”, “platforma”, “neyro-texnologiya”, “chat”, “onlayn xizmat”, “avtomatlashtirish”, “AI tizimi”, “digital mahsulot” kabi so‘zlar nafaqat ilmiy doirada, balki kundalik nutqda ham faol qo‘llanila boshladi. Maqolada ushbu yangi birliklarning semantik xususiyatlari, fonetik-morfologik moslashuvi, o‘zlashish darajasi, xalqaro leksika bilan aloqador jihatlari ilmiy tahlil qilindi. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlar, texnologik xizmatlar va raqamli platformalarning o‘zbek tili lug‘at boyligining yangilanishiga ta’siri ko‘rsatildi. Tadqiqot natijalari o‘zbek tilining moslashuvchanligi, jahon ilmiy-texnik taraqqiyoti bilan hamnafas rivojlanish qobiliyatini namoyon etmoqda. Sun’iy intellekt bilan bog‘liq terminlarning keng qo‘llanishi yoshlar nutqiga faol singib bormoqda, bu esa kelajakda o‘zbek tilining yangi leksik qatlamini shakllantirishi kutilmoqda.
АННОТАЦИЯ: В статье анализируется влияние технологий искусственного интеллекта на развитие новой лексики в узбекском языке. Глобальные процессы и цифровизация способствовали активному проникновению современных терминов в языковую систему. Такие слова, как «бот», «платформа», «чат», «онлайн-сервис», «нейротехнология», «алгоритм ИИ», «цифровой продукт», «автоматизация», стали широко употребляться не только в научной сфере, но и в повседневной речи. В работе изучены семантические особенности этих лексических единиц, их фонетико-морфологическая адаптация, пути заимствования и степень взаимодействия с международной терминологией. Особое внимание уделено роли социальных сетей, медиа и цифровых платформ в формировании новой словарной базы узбекского языка. Результаты исследования показывают, что узбекский язык демонстрирует высокую гибкость, быстро адаптируясь к мировым технологическим изменениям. Активное использование терминов, связанных с ИИ, особенно среди молодежи, свидетельствует о формировании нового слоя современной лексики, который в дальнейшем может стать частью литературного языка.
ABSTRACT: This article examines the impact of artificial intelligence technologies on the emergence of new vocabulary in the Uzbek language. With the rapid global digital transformation, AI-related terminology has increasingly entered the Uzbek linguistic environment. Words such as “bot,” “platform,” “chat,” “neuro-technology,” “AI algorithm,” “automation,” “digital product,” and “online service” are now widely used not only in academic contexts but also in everyday communication. The study provides an analytical overview of the semantic development of these terms, their phonetic and morphological adaptation, borrowing patterns, and integration with international terminology. The article further explores the influence of social media, digital platforms, and modern virtual communication tools on the lexical expansion of the Uzbek language. Research findings show that the Uzbek language demonstrates a high level of adaptability to technological innovations and global linguistic trends. The growing presence of AI-related neologisms in youth speech indicates the beginning of a new lexical layer that is likely to shape the future of modern Uzbek vocabulary.