ÒZBEK TILI TARIXI TARIXI. ÒZBEK TILINING TARIXIY ILDIZLARI. ÒZBEK ADABIY TILI TARAQQIYOT BOSQICHLARI
Keywords:
Kalit sòzlar: O'zbek tili tarixi,O'zbek tili rivoji,Turkiy tillar,Orxon-Enisey yozuvlari,Qutadg'u bilig,Alisher Navoiyning tili,O'zbek adabiy tili.,O'zbek tili taraqqiyot bosqichlari, Qadimiy o'zbek tili,O'rta asrlar adabiy tili, Yangi davr adabiy tili,Lug'at boyligi,Grammatik rivojlanish,Fonetika,O'zbek tilining madaniy merosi,Buxoro, Samarqand, Xiva tillari.O'zbek tili adabiyoti., Keywords: History of the Uzbek language,Roots of the Uzbek language,Turkic language family,Orkhon-Yenisei inscriptions, Kutadgu Bilig, Alisher Navoi,Uzbek literary language, Development stages of the Uzbek language, Ancient Uzbek language,Medieval Uzbek language,Modern Uzbek language, Vocabulary development,Grammatical evolution, Phonetics of Uzbek,Cultural influences on Uzbek,Central Asian languages, Bukhara, Samarkand, Khiva, Uzbek literature,Linguistic heritage of Uzbekistan., Ключевые слова: История узбекского языка, Исторические корни узбекского языка,Этапы развития узбекского литературного языка,Древнеузбекский язык,Тюркские языки,Формирование узбекского языка,Языковая эволюция, Современный узбекский язык, Классическая литература, Терминология узбекского языка, Роль арабского и персидского в узбекском языке, Реформа узбекского языка, Узбекский алфавит,Лексические изменения, Диалекты узбекского языка.Abstract
Annotatsiya:O'zbek tili tarixi, bu tilning rivojlanishi, o'zgarishlari va shakllanishi jarayonlarini o'z ichiga oladi. O'zbek tilining tarixiy ildizlari turkiy tillar oilasiga borib taqaladi. Dastlabki yozma manbalar, qadimiy turkiy yozuvlar, masalan, "Orxon-Enisey yozuvlari" va "Qutadg'u bilig" asarlari o'zbek tilining taraqqiyotiga asos bo'lgan. O'zbek tilining shakllanishida, shuningdek, ustozi alisher Navoiyning tili, shuningdek, Xiva, Buxoro va Samarqandning til madaniyati ham muhim ahamiyat kasb etgan.O'zbek adabiy tili taraqqiyot bosqichlarini uchta asosiy davrga bo'lish mumkin 1) Qadimiy o'zbek adabiy tilining rivojlanishi , 2) O'rta asrlar adabiy tili , 3) Yangi davr adabiy tili. Bu davrlar davomida o'zbek tili ko'plab ijtimoiy, madaniy va siyosiy o'zgarishlarga yuz tutdi, bu esa o'zbek tilining rivojlanishiga ta'sir ko'rsatdi.Shu bilan birga, o'zbek adabiy tili o'zining boy lug'ati, grammatikasi va fonetikasini rivojlantirib, dunyo adabiyotiga munosib hissa qo'shdi. Bu jarayonlar davomida o'zbek tilida yangi so'zlar, iboralar va uslublar shakllandi.
Annotation:The history of the Uzbek language traces its roots to the Turkic language family, which has evolved over centuries. Early written records, such as the "Orkhon-Yenisei inscriptions" and the "Kutadgu Bilig" manuscript, serve as foundational elements in the development of the Uzbek language. Over time, the language has been shaped by cultural influences from Central Asian cities like Bukhara, Samarkand, and Khiva, as well as by prominent figures like Alisher Navoi, who played a crucial role in the refinement of the Uzbek literary language.The development of the Uzbek literary language can be divided into three main stages: 1) the ancient period, 2) the medieval period the modern period .3) Each stage reflects significant changes influenced by political, social, and cultural shifts, which helped to enrich the language's vocabulary, grammar, and stylistic nuances.Throughout these stages, Uzbek has evolved with a rich vocabulary, advanced grammatical structures, and a refined phonetic system, contributing significantly to world literature. The language also absorbed elements from various cultures, reflecting its dynamic history.
Аннотация:История узбекского языка восходит к тюркской языковой семье, и его развитие имеет глубокие исторические корни. Одними из первых письменных памятников являются Орхон-Енисейские надписи и произведение "Кутадгу Билиг", которые стали основой формирования узбекского языка. Важную роль в развитии языка сыграли культурные центры, такие как Бухара, Самарканд и Хива, а также выдающиеся личности, например, Алишер Навои, чья деятельность существенно повлияла на развитие узбекского литературного языка.Развитие узбекского литературного языка можно разделить на три основные стадии: 1) Древний период , 2) Средневековый период , 3) Современный период. Каждый период отражает значительные изменения в языке, обусловленные политическими, социальными и культурными процессами, которые обогатили словарный запас, грамматику и стилистические особенности языка.На протяжении этих этапов узбекский язык развивался, обогащался новым лексическим составом, улучшалась грамматика и фонетика, что сделало его важной частью мирового литературного наследия.