RELYATSION ALGEBRA. MUNOSABATLAR USTIDAGI AMALLAR. RELYATSION HISOBLASH. KORTEJLARNI RELYATSION HISOBLASH

Authors

  • Tojimamatov Israiljon Nurmamatovich Author
  • Tojaliyeva Sohiba Abdurasul qizi Author

Keywords:

Relyatsion model, relyatsion algebra, relyatsion hisoblash, kortejli hisoblash, domenli hisoblash, ma’lumotlar bazasi, SQL, amallar, operatorlar, so‘rov tillari.

Abstract

Ushbu maqolada ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlarida keng qo‘llaniladigan relyatsion modelning nazariy asoslari – relyatsion algebra va relyatsion hisoblash tushunchalari yoritilgan. Relyatsion algebra jadvallar ustida amallar bajarishga mo‘ljallangan operatsion metod sifatida ko‘rib chiqiladi, tanlash, proyeksiya, birlashtirish tahlil qilinadi. Shuningdek, kortejli va domenli relyatsion hisoblashning mantiqiy ifodalash usullari, ularning formal tuzilishi hamda so‘rovlarni deklarativ tarzda yozish imkoniyatlari bayon etiladi. Maqolada relyatsion algebra va relyatsion hisoblashning ifoda kuchi bo‘yicha ekvivalentligi, ularning SQL tilining nazariy poydevori sifatidagi o‘rni ilmiy asosda ko‘rsatib berilgan.

Author Biographies

  • Tojimamatov Israiljon Nurmamatovich

    Farg‘ona davlat universiteti katta o‘qituvchisi

  • Tojaliyeva Sohiba Abdurasul qizi

    Farg’ona davlat universiteti Amaliy matematika yo’nalishi 22.08-guruh talabasi

Downloads

Published

2025-12-16

Issue

Vol. 40 No. 2 (2025): Modern education and development

Section

Articles