METANOL ASOSIDA BENZIN OLISH JARAYONIDA KATALIZATORLARNING ROLI VA TANLOVI
Keywords:
metanol, sintetik benzin, MTG jarayoni, katalizatorlar, ZSM-5, uglevodorodlar sintezi, katalitik konversiya.Abstract
Mazkur ilmiy maqolada metanol asosida benzin olish jarayonlarida katalizatorlarning tutgan o‘rni, ularning tarkibi, faol markazlari va tanlash mezonlari batafsil tahlil qilingan. Metanolni uglevodorod yoqilg‘ilariga aylantirish texnologiyalari, xususan, Methanol-to-Gasoline (MTG) jarayoni hozirgi kunda muqobil yoqilg‘i manbalarini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ushbu jarayonning samaradorligi bevosita qo‘llaniladigan katalizatorlarning xossalariga bog‘liq bo‘lib, ular reaksiya tezligi, mahsulot selektivligi va benzin sifat ko‘rsatkichlarini belgilaydi.Tadqiqotda zeolit asosidagi katalizatorlar, xususan ZSM-5 tipidagi katalizatorlarning fizik-kimyoviy xususiyatlari, ularning kislotalilik darajasi, g‘ovak tuzilishi va termik barqarorligi metanol konversiyasi jarayoniga ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, katalizator tanlashda muhim bo‘lgan omillar — faol umr davomiyligi, koks hosil bo‘lishga chidamlilik, regeneratsiya imkoniyati va iqtisodiy samaradorlik masalalari tahlil qilingan.
Maqolada turli katalizator turlarining metanolni benzin fraksiyalariga aylantirishdagi afzallik va kamchiliklari taqqoslab ko‘rsatilib, optimal katalizator tanlash bo‘yicha ilmiy asoslangan xulosalar keltirilgan. Olingan natijalar metanol asosida sintetik benzin ishlab chiqarish jarayonlarini takomillashtirish, yoqilg‘i sifatini oshirish hamda ekologik ko‘rsatkichlarni yaxshilashda muhim amaliy ahamiyatga ega.
