TALABALARDA INTELLEKTUAL SALOHIYAT NAMOYON BO'LISHINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI VA RIVOJLANTIRISH IMKONIYATLARI

Abstract

Ushbu maqolada talabalarda intellektual salohiyatning namoyon bo'lishi va rivojlanishining ijtimoiy-psixologik xususiyatlari o'rganilgan. Tadqiqot 2025-2026 o'quv yilida Toshkent shahridagi oliy ta'lim muassasalari talabalari orasida olib borildi va unda 150 nafar talaba ishtirok etdi. Tadqiqotda intellektual salohiyatning tarkibiy komponentlari (kognitiv qobiliyatlar, kreativlik, tanqidiy fikrlash), ijtimoiy-psixologik omillar (o'ziga ishonch, motivatsiya, ijtimoiy muhit) va ularning o'zaro ta'siri tahlil qilindi. Natijalar shuni ko'rsatdiki, yuqori intellektual salohiyatga ega talabalar (38%) akademik faoliyatda sezilarli yuqori natijalar ko'rsatadilar. O'ziga ishonch va intellektual salohiyat o'rtasida kuchli musbat korrelyatsiya aniqlandi (r=0.71, p<0.01). Ijtimoiy muhit (o'qituvchilar qo'llab-quvvatlashi, guruhdagi psixologik iqlim) intellektual rivojlanishga muhim ta'sir ko'rsatadi (r=0.64, p<0.01). Maqolada talabalarda intellektual salohiyatni rivojlantirish bo'yicha amaliy tavsiyalar berilgan.