EKSTREMAL VAZIYATLARDA AHOLIGA PSIXOLOGIK XIZMAT KO'RSATISHNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI
Keywords:
ekstremal vaziyat, psixologik yordam, travma, PTSD, ijtimoiy-psixologik mexanizm, emosional qo'llab-quvvatlash, reabilitatsiya.Abstract
Ushbu maqolada ekstremal vaziyatlarda aholiga psixologik xizmat ko'rsatishning ijtimoiy-psixologik mexanizmlari o'rganilgan. Tadqiqot 2025-2026 o'quv yilida Toshkent shahridagi favqulodda vaziyatlar xizmati va psixologik yordam markazlarida olib borildi. Tadqiqotda 85 nafar ekstremal vaziyatdan zarar ko'rgan shaxs va 30 nafar psixolog-mutaxassis ishtirok etdi. Tadqiqotda psixologik yordam ko'rsatishning asosiy mexanizmlari (emosional qo'llab-quvvatlash, kognitiv restrukturizatsiya, ijtimoiy rehabilitatsiya), zarar ko'rganlarning psixologik holatining o'ziga xosliklari va samarali xizmat ko'rsatish strategiyalari tahlil qilindi. Natijalar shuni ko'rsatdiki, dastlabki 72 soat ichida ko'rsatilgan psixologik yordam PTSD rivojlanish xavfini 58% ga kamaytiradi. Kompleks yondashuv (individual konsultatsiya, guruh terapiyasi, ijtimoiy qo'llab-quvvatlash) yakka usulga nisbatan 3,4 marta samaraliroq ekanligi aniqlandi. Emosional qo'llab-quvvatlash va psixologik tiklanish o'rtasida yuqori korrelyatsiya mavjud (r=0.76, p<0.01). Maqolada ekstremal vaziyatlarda psixologik xizmatni takomillashtirish bo'yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
