ИСЛОМ ФИҚҲИДА МАЗҲАБСИЗЛИК МУАММОСИ ВА МУСТАНСИРИЙЯ МАДРАСАСИДАГИ ТАЪЛИМ МОДЕЛИНИНГ АҲАМИЯТИ
Keywords:
Мазҳабсизлик, фиқҳ таълими, Мустаъмирийя мадрасаи, қиёсий мазҳаб ўқитиш, Аббосий халифалиги, илмий бирлик, салафий оқимлар.Abstract
Ислом фиқҳида мазҳабсизлик муаммоси замонавий мусулмон жамиятида кузатиладиган муҳим тенденциялардан бири бўлиб, у мазҳабларнинг илмий ва таълим ролини инкор этиш орқали шаклланади. Ушбу мақола Аббосий халифалиги давридаги Мустаъмирийя мадрасаидаги таълим моделини (тўрт мазҳабни қиёсий ўргатиш) мисол қилиб, мазҳабсизликнинг сабабларини – илмий билим етишмаслиги, салафий оқимлар таъсири ва таълим камчиликларини – таҳлил қилади. Тадқиқот натижалари шуни кўрсатадики, Мустаъмирийя модели фиқҳий бирликни мустаҳкамлаган ва мазҳабсизликка қарши илмий асос бўлиб хизмат қилади. Мақола тавсиялар орқали бу модели замонавий таълимда қайта тиклашни таклиф этади. Тадқиқот илмий-назарий характерга эга бўлиб, тарихий манбалар (Суютий, Ибн Восил) ва замонавий тадқиқотларга таянади. Мазҳабсизликнинг оқибатлари – фиқҳий тафриқа ва шариатни нотўғри талқин қилиш ҳақида ҳушёрлик юзага келтирилади. Ушбу иш ўзбекистонлик илмхонлар учун долзарб бўлиб, аҳли сунна ва жамоа эътиқодини кучайтиришга хизмат қилади.
