ИСЛОМ ҲУҚУҚИ ТИЗИМИДА МАЗҲАБСИЗЛИК МУАММОСИНИНГ ШАКЛЛАНИШ САБАБЛАРИ
Keywords:
Мазҳабсизлик, ислом фиқҳи, ижтиҳод, салафий оқимлар, шариат талқини, уламолар роли, фиқҳий бирлик.Abstract
Ислом ҳуқуқи (фиқҳ) тизимида мазҳабсизлик (non-madhhabism) муаммоси замонавий мусулмон жамиятида кузатиладиган муҳим тенденциялардан биридир. Ушбу мақола мазҳабсизликнинг шаклланиш сабабларини, жумладан, шaxsiy ижтиҳоднинг ортиқча даъвоси, уламоларнинг рўлини инкор этиш, салафий ва бошқа оқимларнинг таъсири, шунингдек, тарихий ва ижтимоий омилларни таҳлил қилади. Тадқиқот натижалари шуни кўрсатадики, мазҳабсизлик фиқҳий билимларнинг тўлиқ тушуниш йўқлиги ва ушларнинг шариатга бевосита мурожаат қилиш истаганлиги билан боғлиқ. Мақола тавсиялар орқали мазҳабларнинг зарурлигини таъкидлайди ва умумий исломий бирликни сақлаш учун илмий-таълим йўналишларини таклиф этади. Тадқиқот илмий-назарий характерга эга бўлиб, тарихий манбалар ва замонавий тадқиқотларга таянади. Мазҳабсизликнинг оқибатлари – шариатни нотўғри талқин қилиш ва тафриқага олиб борадиган хавфлар ҳақида ҳушёрлик юзага келтирилади. Ушбу иш ўзбекистонлик илмхонлар учун долзарб бўлиб, аҳли сунна ва жамоа эътиқодини кучайтиришга хизмат қилади.
