URAN SANOATI ISHCHILARI SALOMATLIGIGA RADIATSIYANING TA’SIRI VA ZAMONAVIY PROFILAKTIKA CHORALARI
Keywords:
Uran sanoati, ionlashtiruvchi nurlanish, radon, o‘pka saratoni, dozimetriya, fitoprofilaktika, radiatsiyaviy xavfsizlik, ICRP standartlari.Abstract
Ushbu maqolada uran qazib olish va qayta ishlash korxonalari ishchilarining sog‘lig‘iga ionlashtiruvchi nurlanishning, xususan, radon izotoplari va alfa-zarralarning ta’siri kompleks ravishda tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida uran sanoatidagi texnologik jarayonlar va ularning o‘pka saratoni hamda nefrotoksik patologiyalar rivojlanishidagi o‘rni statistik ma’lumotlar (JSST va ICRP) asosida ko‘rib chiqildi. Maqolada an’anaviy radiatsiyaviy himoya usullari bilan bir qatorda, zamonaviy Smart-monitoring (IoT), fitoprofilaktika va antioksidant terapiya kabi alternativ yondashuvlar taklif etilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ichki nurlanish dozalarini kamaytirish va organizmning radio-rezistentligini oshirish orqali kasbiy kasallanish xavfini 15-20% gacha kamaytirish mumkin. Maqola xulosalari uran sanoati xodimlari uchun yangi sanitariya-gigiyena me’yorlarini ishlab chiqishda amaliy ahamiyat kasb etadi.
