OG'IR METALLARNI ANIQLASHNING ANALITIK USULLARI
Keywords:
ogʻir metallar, AAS, ICP-MS, ICP-OES, XRF, voltamperometriya, ekologik monitoring, oziq-ovqat xavfsizligi.Abstract
Mazkur maqolada atrof-muhit obyektlarida ogʻir metallarni (Pb, Hg, Cd, As, Cr, Ni va boshqalar) aniqlashning zamonaviy instrumental usullari tahlil qilinadi. Sanoatlashuv natijasida atrof-muhitning ogʻir metallar bilan ifloslanishi global ekologik muammoga aylanib, oziq-ovqat zanjiri orqali inson salomatligiga jiddiy xavf solmoqda.
Tadqiqotda atom-absorbsiya spektrometriyasi (AAS), induktiv bogʻlangan plazma mass-spektrometriyasi (ICP-MS), induktiv bogʻlangan plazma optik emissiya spektrometriyasi (ICP-OES), rentgen-fluoresans spektrometriya (XRF) va voltamperometrik usullarning sezgirlik, selektivlik va aniqlik koʻrsatkichlari taqqoslandi. ICP-MS iz miqdorlarni (ppt darajasida) aniqlashda, XRF nozarar tahlilda, voltamperometrik portativ monitoringda afzallikka ega ekanligi koʻrsatildi.
Tahlil natijalari ushbu usullarning ekologik monitoring, oziq-ovqat xavfsizligi va biotibbiy tadqiqotlarda qo'llanilish imkoniyatlarini baholashga qaratilgan. Namuna tayyorlash, matritsa effektlarini bartaraf etish usullari va amaliy cheklovlar ham yoritib berildi.
