PARKINSON KASALLIGIDA CHUQUR MIYA STIMULYATSIYASIDAN (DBS) KEYINGI HAYOT SIFATI: ADABIYOTLAR TAHLILI

Abstract

Parkinson kasalligi — dunyo bo‘yicha taxminan 10 million kishini qamrab olgan, sekin rivojlanuvchi neyrodegenerativ kasallik bo‘lib, bemorlarning kundalik hayot sifatini keskin yomonlashtiradi. An’anaviy farmakologik davolash usullari kasallikning kech bosqichlarida samaradorligini yo‘qotganda, chuqur miya stimulyatsiyasi (DBS) jarrohlik muolajasi asosiy muqobil sifatida qo‘llanilmoqda, biroq DBS jarrohligidan keyingi hayot sifatining qisqa va uzoq muddatli dinamikasi hali to‘liq o‘rganilmagan. Shu sababli ushbu maqolada zamonaviy ilmiy adabiyotlar asosida DBS jarrohligidan keyin Parkinson bemorlarining hayot sifati qanday o‘zgarishi, motor va non-motor simptomlar dinamikasi, shuningdek adaptiv DBS texnologiyasining hayot sifatiga ta’siri tahlil qilinadi. Olib borilgan adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, DBS jarrohligidan keyin qisqa muddatda (1-2 yil) motor simptomlarda 50% gacha yaxshilanish kuzatiladi; uzoq muddatda esa (5-10 yil) hayot sifati neyrodegeneratsiya davom etgani sababli asta-sekin pasayib boradi. Bundan tashqari, bemorlarning 10-35% ida jarrohlikdan keyin kognitiv funksiyalarning qisman pasayishi qayd etilgan bo‘lib, 2025-yilda FDA tomonidan tasdiqlangan adaptiv DBS tizimi an’anaviy DBSga nisbatan hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilashi isbotlangan. Yuqoridagilardan kelib chiqib, DBS Parkinson kasalligida hayot sifatini yaxshilashning samarali usuli ekanligi tasdiqlandi; bemor to‘g‘ri tanlanganida yuqori natija beradigan bu texnologiyaning adaptiv shakli ushbu sohadagi yangi davrni boshlab bermoqda.