TIBBIY TILDA ANIQLIK VA QISQALIK TAMOYILLARI: TERMIN TANLOVI, DUBLETLIK VA MATNNING KOMMUNIKATIV XAVFSIZLIGI
Keywords:
tibbiy til, terminologiya, aniqlik, qisqalik, dublet terminlar, abbreviatsiya, me’yorlash, registr, klinik matn, bemor-yo‘naltirilgan kommunikatsiya.Abstract
Tibbiy matn va tibbiy muloqotning sifatini belgilovchi asosiy talablar orasida aniqlik (bir ma’nolilik, tushunchaning aniq chegaralanishi) hamda qisqalik (tiliy tejamkorlik, ixcham ifoda) tamoyillari alohida o‘rin tutadi. Mazkur maqolada ushbu ikki tamoyil tibbiy terminologiya va funksional uslubiyat nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotda aniqlikning buzilish manbalari sifatida umumtil birliklarining terminlashuvi bilan bog‘liq ko‘p ma’nolilik, terminologik dubletlik, kontekstga kuchli bog‘liq qisqartmalar va qarindosh terminlarning noto‘g‘ri farqlanishi ko‘rsatiladi. Qisqalikni ta’minlovchi mexanizmlar sifatida internatsional terminlar, morfem-formantli tuzilmalar, me’yorlashgan termin birikmalari hamda nazoratli abbreviatsiya (qisqartmalar) tavsiflanadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, aniqlik va qisqalik doimo bir yo‘nalishda ishlamaydi: klinik va ilmiy registrda qisqa standart terminlar ustun bo‘lsa, bemor-yo‘naltirilgan matnlarda semantik shaffoflikni kuchaytiruvchi izohli nomlashlar ko‘proq uchraydi. Ish yakunida janr va adresatga mos “Aniqlik–qisqalik muvozanati” bo‘yicha amaliy tavsiyalar beriladi.
