SURUNKALI ATROFIK RINIT BILAN KASALLANGAN BEMORLARNI DAVOLASHNING ZAMONAVIY USULLARI
Keywords:
surunkali atrofik rinit, ozena, konservativ davo, PRP, glitserol, vitamin E, rekonstruktiv jarrohlik, Young operatsiyasi, mukotsiliar klirens.Abstract
Surunkali atrofik rinit burun shilliq qavati va ostki suyak tuzilmalarining progressiv atrofiyasi, burun bo‘shlig‘ining patologik kengayishi, qalin quruq qobiqchalar, badbo‘y hid, paradoksal burun bitishi, giposemiya yoki anosmiya bilan kechuvchi surunkali degenerativ kasallikdir. Kasallik birlamchi va ikkilamchi shakllarga bo‘linadi. Zamonaviy sharhlarda davolashning asosiy maqsadi shilliq qavatni namlash, qobiqchalarni kamaytirish, ikkilamchi infeksiyani nazorat qilish, mukotsiliar klirensni yaxshilash va refrakter holatlarda burun bo‘shlig‘i hajmini qayta optimallashtirishdan iboratligi ta’kidlangan. Konservativ terapiya hanuz asosiy yo‘nalish bo‘lib qolmoqda, biroq PRP, topikal glitserol, vitamin E preparatlari hamda rekonstruktiv va hajmni kamaytiruvchi jarrohlik usullari so‘nggi yillarda ko‘proq qo‘llanmoqda. Shu bilan birga, Cochrane sharhiga ko‘ra, uzoq muddatli foydani aniq ko‘rsatadigan yuqori sifatli randomizatsiyalangan tadqiqotlar hanuz yetarli emas.
Mazkur tadqiqotning maqsadi TDTU LOR bo‘limida surunkali atrofik rinit bilan kasallangan 170 nafar bemorda zamonaviy davolash usullarining klinik samaradorligini baholashdan iborat bo‘ldi. Modelga ko‘ra, bemorlar uch guruhga ajratildi: optimallashtirilgan konservativ terapiya, konservativ terapiya + autologik PRP, va refrakter holatlarda rekonstruktiv-hajmni kamaytiruvchi jarrohlik. Asosiy natija ko‘rsatkichlari sifatida SNOT-22, qobiqchalanishning endoskopik balli, fetor VAS, sakarin tranzit vaqti va qaytalanish chastotasi olindi. Modellashtirilgan natijalarga ko‘ra, barcha guruhlarda ijobiy dinamika kuzatildi, ammo PRP qo‘shilgan va jarrohlik guruhlarda klinik yaxshilanish kuchliroq bo‘ldi.
