НАУЧНЫЕ ОСНОВЫ ФОРМИРОВАНИЯ ЗДОРОВОГО ОБРАЗА ЖИЗНИ У ДЕТЕЙ И ПОДРОСТКОВ: ГИГИЕНА СНА И КОГНИТИВНЫЕ СПОСОБНОСТИ УЧАЩИХСЯ РАЗНЫХ ВОЗРАСТНЫХ ГРУПП
Keywords:
режим сна, когнитивные способности, студенты, гигиена сна, возрастные категории, успеваемость, подростки, школьники. sleep regimen, cognitive abilities, students, sleep hygiene, age categories, academic performance, adolescents, schoolchildren. uyqu rejimi, kognitiv qobiliyatlar, talabalar, uyqu gigienasi, yosh toifalari, akademik ko'rsatkichlar, o'smirlar, maktab o'quvchilari.Abstract
В статье рассматривается влияние режима сна и его качества на когнитивные способности детей младшего школьного возраста (6-12 лет), подростков (13-18 лет) и студентов (18-25 лет). Анализ литературных источников и эмпирических данных показывает, что недостаточная продолжительность сна приводит к ухудшению внимания, рабочей памяти, исполнительных функций и успеваемости. Выявляются возрастные особенности: для младших школьников наиболее критичным является общая продолжительность сна; для подростков – смещение циркадного ритма и позднее отход ко сну. Для профилактики когнитивных нарушений рекомендуется внедрение программ гигиены сна в образовательных учреждениях. Тhe article discusses the effect of sleep regimen and its quality on cognitive abilities in children of primary school age (6-12 years), adolescents (13-18 years) and students (18-25 years). The analysis of literary sources and empirical data shows that insufficient sleep duration leads to impairment of attention, working memory, executive functions and academic performance. Age-specific features are revealed: for younger students, the total sleep duration is most critical; for adolescents - circadian rhythm shift and late bedtime. Implementation of sleep hygiene programs in educational institutions is recommended to prevent cognitive impairments.
Maqolada uyqu rejimi va uning sifatining boshlang'ich maktab yoshidagi bolalar (6-12 yosh), o'smirlar (13-18 yosh) va talabalar (18-25 yosh)dagi kognitiv qobiliyatlarga ta'siri muhokama qilinadi. Adabiy manbalar va empirik ma'lumotlarning tahlili shuni ko'rsatadiki, uyquning etarli davomiyligi e'tibor, ish xotirasi, ijro etuvchi funktsiyalar va akademik ko'rsatkichlarning buzilishiga olib keladi. Yoshga xos xususiyatlar aniqlanadi: yosh o'quvchilar uchun umumiy uyqu davomiyligi eng muhim hisoblanadi; o'smirlar uchun - sirkadiyalik ritm o'zgarishi va kech yotish vaqti. Kognitiv buzilishlarning oldini olish uchun ta'lim muassasalarida uyqu gigienasi dasturlarini amalga oshirish tavsiya etiladi.