O’ZBEKISTONA SUV TANQISLIGI MUAMMOSI VA UNU BARTARAF ETISHNING ZAMONAVIY EKOLOGIK USULLARI
Keywords:
Suv tanqisligi, suv balansi, iqlim o‘zgarishi, ekologik monitoring, tomchilatib sug‘orish, oqova suvlarni qayta ishlash, gidrosfera, resurs samaradorligi.Abstract
Mazkur maqolada global iqlim o‘zgarishi fonida O‘zbekistonda suv resurslarining shakllanishi, taqsimlanishi va ulardan foydalanish samaradorligi kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, mamlakatda mavjud suv resurslarining qariyb 85–90 foizi qishloq xo‘jaligiga yo‘naltirilayotgan bo‘lsa-da, an’anaviy sug‘orish tizimlari sababli suvning 30–40 foizigacha qismi yo‘qotilmoqda. Shu bilan birga, iqlim isishi va muzliklar hajmining kamayishi natijasida asosiy daryo havzalarida suv oqimining pasayish tendensiyasi kuzatilmoqda, bu esa kelgusida suv ta’minoti barqarorligiga jiddiy xavf tug‘diradi. Maqolada suv tanqisligining tabiiy va antropogen omillari, jumladan, sanoat sektorida suv iste’molining ortishi va yer osti suvlarining kamayishi ilmiy asosda yoritilgan. Shuningdek, tomchilatib sug‘orish, oqova suvlarni qayta ishlash hamda raqamli monitoring tizimlarini joriy etish orqali suvdan foydalanish samaradorligini oshirish imkoniyatlari asoslab berilgan. Olingan natijalar suv resurslarini boshqarishning zamonaviy, resurs tejamkor modelini shakllantirishda amaliy ahamiyatga ega.
