YORUG‘LIK TEZLIGI VA UNI O‘LCHASH USULLARI

Authors

  • G‘.A.Ibodullayev Author
  • A.Q.Hasanov Author
  • SH.M.Sa’dullayeva Author

Keywords:

yorug‘lik tezligi, vakuum, fundamental doimiy, o‘lchash usullari, Fizo tajribasi, Maykelson interferometri, SI tizimi, nisbiylik nazariyasi.

Abstract

Ushbu maqolada yorug‘lik tezligining fundamental fizik doimiy sifatidagi ahamiyati, uning tarixiy rivojlanishi va zamonaviy o‘lchash metodologiyalari tahlil qilinadi. Yorug‘lik tezligi vakuumda aniq 299 792 458 m/s ga teng bo‘lib, bu qiymat 1983-yildan beri Xalqaro birliklar tizimi (SI) da metrning asosiy ta’rifi sifatida qabul qilingan. Maqolada Galileo, Remer, Bredli, Fizo, Fuko va Maykelsonning klassik tajribalari, shuningdek, lazer interferometriyasi, optik rezonans g‘ovaklari va atom soatlari yordamida amalga oshirilgan zamonaviy o‘lchash usullari batafsil ko‘rib chiqiladi. Yorug‘lik tezligining maxsus nisbiylik nazariyasi, kosmologiya, global navigatsion sun’iy yo‘ldosh tizimlari (GNSS) va kvant optikasidagi roli muhokama qilinadi.

Author Biographies

  • G‘.A.Ibodullayev

    1UrDPI “Aniq va tabiiy fanlar” fakulteti “Fizika va astronomiya” kafedrasi o‘qituvchilari

  • A.Q.Hasanov

    1UrDPI “Aniq va tabiiy fanlar” fakulteti “Fizika va astronomiya” kafedrasi o‘qituvchilari

  • SH.M.Sa’dullayeva

    2UrDPI “Fizika va astronomiya” kafedrasi “Fizika” yo‘nalishi 2-kurs talabasi
    Shahrizodasadullayeva93@gmail.com

Downloads

Published

2026-05-08

Issue

Vol. 49 No. 5 (2026): Modern education and development

Section

Articles