PSIXOLOGIK EKSPERIMENTLARNING ILMIY ASOSLARI VA METODOLOGIYASI
Keywords:
Eksperimental psixologiya, psixologik eksperiment , gipoteza, mustaqil o‘zgaruvchi, bog‘liq o‘zgaruvchi, nazorat guruhi, eksperimental dizayn, validlik (haqiqiylik), ishtirokchi xulqi, reliabilik (ishonchlilik), laboratoriya eksperimenti, tabiiy eksperiment, etik me’yorlar, psixometrik o‘lchashAbstract
Ushbu maqola psixologik eksperimentlarning ilmiy asoslari, ularni tashkil etish jarayoni va metodologik talablari haqida batafsil ma’lumot beradi. Eksperimental psixologiya inson ruhiy jarayonlarini obyektiv o‘rganishning eng ishonchli usullaridan biri bo‘lib, sabab–oqibat munosabatlarini aniqlashga imkon beradi. Maqolada eksperimentning asosiy tarkibiy qismlari — gipoteza, mustaqil va bog‘liq o‘zgaruvchilar, nazorat guruhlari, eksperimental sharoitlar va o‘lchash mezonlari ilmiy asoslarda tahlil qilinadi. Shuningdek, laboratoriya va tabiiy eksperimentlarning farqi, ularning afzalliklari va amaliy qo‘llanilish sohalari keng yoritiladi.Eksperiment o‘tkazishda ehtiyot choralariga, etik normalarga, ishonchlilik (reliability) va haqiqiylik (validity) mezonlariga alohida e’tibor qaratiladi. Maqolada psixologiya fanida mashhur bo‘lgan klassik eksperimentlar — Pavlovning shartli reflekslari, Skinnerning operant o‘rganishi, Banduraning ijtimoiy o‘rganish modeli misol tariqasida o‘rganiladi.
