ARXEOLOGIK QAZISH USULLARI VA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARNING QO‘LLANILISHI - Shermuxammadova Rayxona Shuxratjon qizi (JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 2026)
Ushbu maqola arxeologik qazish ishlarining rivojlanishini ilg‘or ilmiy va raqamli texnologiyalarni uyg‘unlashtirish orqali o‘rganadi. An’anaviy stratigrafik qazish texnikalari zamonaviy geoma’lumot, geofizik va masofadan turib kuzatish usullari bilan birga tahlil qilinadi va texnologik yangiliklar maydon ishlarining aniqligi va tahliliy imkoniyatlarini qanday o‘zgartirganligi ko‘rsatib beriladi. Maxsus e’tibor GIS asosidagi fazoviy modellashtirish, 3D fotogrammetriya, dron yordamida xaritalash, yer osti radar (GPR), LiDAR skanerlash va saytni hujjatlashtirish hamda artefaktlarni talqin qilishni yaxshilovchi raqamli arxeologiya vositalarining qo‘llanilishiga qaratiladi. 2018 yildan beri arxeologiyada yuqori aniqlikdagi masofadan kuzatish vositalarining 40% ga oshishi va raqamli yozuv tizimlarining tez sur’atlar bilan kengayishi kabi global statistik ma’lumotlarga tayanib, maqola zamonaviy texnologiyalar qazish vaqtini qisqartirishi, stratigrafik aniqlikni yaxshilashi va madaniy meros qatlamlariga zarar yetkazilishi mumkinligini kamaytirishini ko‘rsatadi. Maqola AI yordamida tahlil, prognozli modellashtirish va mashina o‘rganish kelgusi o‘n yillikda arxeologik tadqiqot metodologiyalarini qanday qayta belgilashi mumkinligi yuzasidan kelajakni oldindan ko‘rish bahosi bilan yakunlanadi.