JIGAR ENSEFALOPATIYASINI MODELLASHTIRISH VA TASHXISNI OPTIMALLASHTIRISH - Хaytimbetov J.Sh. (JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 2026)
Annotatsiya: Bugungi kunda to’rt xlorli uglerod, tetraxlormetan (CCl4) kalamushlarda jigar sirrozi (JS) va jigar ensefalopatiyasini (JE) modellashtirish uchun ishlatiladi. Biroq, bu usulning ba’zi cheklovlari bor, ya’ni laboratoriya hayvonlarining yuqori o’lim darajasi yoki JS hosil bo’lishining uzoq davom etishi. Shuningdek, JE tashxisi oziq-ovqat shartli refleksini o’rganish asosida qo’yildi, bu faqat hayvonlarning harakatlanish faolligini baholashga imkon berdi, ammo ularning fikrlash va eslab qolish qobiliyatini emas. Gepatit va jigar sirrozi bilan og’rigan kalamushlarda JE ni modellashtirish yaxshilandi. Adabiyot ma’lumotlarini va dozalarni tanlashni hisobga olgan holda, kalamushlarda JE ni optimal simulyatsiya qilish uchun qorin bo’shlig’iga haftasiga to’rt marta 4 hafta davomida 1 ml/kg CCl4 ning 15% eritmasini zaytun moyida yuborish taklif qilindi. JE ning rivojlanishi, ya’ni hayvonlarning yodlash, o’rganish va fikrlash qobiliyati T shaklidagi labirintda oziq-ovqat shartli refleksini shakllantirish orqali o’rganildi. Oziq-ovqat shartli refleksini shakllantirishning buzilishi CCl4 bilan oldindan ishlov berilgan kalamushlarda eslab qolish va fikrlashning yo’qligini ko’rsatdi. Biz JS va JE ni modellashtirish sxemasini JS rivojlanish vaqtining qisqarishi va CCl4 ning toksik ta’siri natijasida hayvonlar o’limining kamayishi bilan yangiladik. JE diagnostikasini yaxshilash kalamushlarda oziq-ovqat bilan bog’liq refleksni shakllantirish metodologiyasidan foydalanish orqali amalga oshirildi. Ushbu usul JE modellashtirish uchun asosiy usul sifatida tavsiya etilishi mumkin va ushbu kasallikni davolashning yangi strategiyalarini o’rganish uchun ishlatilishi mumkin.