ГРУНТЛИ ТРАПЕЦИДАЛ КАНАЛЛАРДАГИ ОҚИМНИНГ ТУБ ОСТИ ОҚИЗИҚЛАРНИ ТРАНСПОРТ ҚИЛИШ ҲИСОБИ - Ҳикматов Фозилбек Санъатиллоевич (JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 2025)
Туб ости оқизиқлар ҳаракатини аниқлашда қуйидаги ёндашувлардан фойдаланилади: детерминистик, эҳтимоллик ва оқизиқларнинг рифелли ҳаракати концепцияси. Детерминистик ёндашувда текис оқим тубидаги бир жинсли йирик бўлакли заррачанинг ҳаракати квадрат қаршиликлар режимида қаралади. Оқизиқлар суғурилишини таъминловчи асос бўлади деб, туб остининг уринма кучланиши қабул қилинади. Бу параметр ҳисобий формулаларда бевосита ёки оқим динамик тезлиги катталиги орқали киритилади. Етакловчи кучнинг миқдорий кўрсаткичи сифатида туб ости уринма кучланиши ва заррача ҳаракати бошланишидаги бу кучланиш қийматларининг фарқи қабул қилинади. Баъзи ҳолатларда уринма кучланишларнинг фарқи вертикал бўйича ўрта ва оқимнинг ювмаслик тезликларинингфарқлари ( ) билан алмаштирилади. Бу ҳолда фарқлар туб ости заррачаларининг тезлигини, катталик эса ҳаракатга қатнашувчи заррачалар сонини ифодалайди. Бошқа ҳолатларда фарқ ёки динамик тезлик ва унинг критик тезлигига нисбати қаралади.