QUYOSH PANELLARINING ISHLASHIGA TA’SIR ETUVCHI EKOLOGIK OMILLAR VA ULARNI BARTARAF ETISH USULLARI - Tolipova Surayyo Baxodirovna,; Salaydinov Diyorbek Zayniddin o'g'li,; Qobulov Saidnazar Maxmud o'g'li, (JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 2026)
Annotatsiya:Ushbu maqolada fotovoltaik (FV) panellarining energiya ishlab chiqarish samaradorligiga ta'sir etuvchi asosiy ekologik omillar kompleks tahlili va ularning salbiy oqibatlarini minimallashtirish usullari ko'rib chiqiladi. Atmosfera ifloslanishi, chang to'planishi, biologik o'sishlar (mikroorganizmlar, likenlar), yog'ingarchilik tarkibi, harorat o'zgarishi va namlik kabi ekologik omillar FV panellari yuzasida quyosh nurlarining o'tkazilishini kamaytiruvchi, issiqlik balansini o'zgartiradigan va panellarning yemirilishini tezlashtiradigan mexanizmlar orqali ularning ishlashiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. Maqolada ekologik omillarning ta'sir darajasini miqdoriy baholash, shuningdek turli iqlim va geografik mintaqalar (cho'llar, sanoat zonalari, nam tropik hududlar) uchun xos muammolar tahsil qilinadi. Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, chang va ifloslanish qatlami FV panellarining samaradorligini 5-25% ga, biologik o'sishlar esa nam mintaqalarda 15-30% ga kamaytirishi mumkin. Bartaraf etish usullari sifatida avtomatik tozalash tizimlari, changga chidamli qoplamalar, gidrofil va gidrofob sirtlar, fotokatalitik materiallar, optimallashtirilgan o'rnatish burchaklari va joylashuvi, shuningdek profilaktik texnik xizmat ko'rsatish strategiyalari tahlil qilinadi. Natijalarga ko'ra, ekologik omillarni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan integratsiyalashgan yondashuvlar FV tizimlarining energiya ishlab chiqarishini yiliga 8-20% ga oshirishi va ularning xizmat muddatini uzaytirishi mumkin.