O‘T TOSH KASALLIKLARINI TASHXISLASHDA UTT NING IMKONIYATLARINI BAHOLASH - Primqulova SHaxnoza Saidqul qizi, (JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 2026)
Annotatsiya: O‘t tosh kasalligi (xolelitiaz) gastroenterologiya va abdominal jarrohlik amaliyotida eng ko‘p uchraydigan gepatobiliar patologiyalardan biri hisoblanib, uning erta va aniq tashxisi asoratlarning oldini olish hamda davolash taktikasini belgilashda muhim o‘rin tutadi. So‘nggi yillarda o‘t pufagi va o‘t yo‘llari kasalliklarini aniqlashda ultratovush tekshiruvi (UTT) birlamchi diagnostik usul sifatida keng qo‘llanilmoqda. Ushbu maqolaning asosiy maqsadi o‘t tosh kasalliklarini tashxislashda ultratovush tekshiruvining diagnostik imkoniyatlarini baholash, uning sezgirligi, spetsifikligi va klinik amaliyotdagi samaradorligini tahlil qilishdan iborat. Zamonaviy tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, UTT o‘t pufagi toshlarini aniqlashda yuqori aniqlikka ega bo‘lib, ko‘pchilik hollarda sezgirlik ko‘rsatkichi 90–95% dan yuqori, spetsifiklik esa 95–100% gacha yetishi qayd etilgan. Ayniqsa, diametri 2 mm dan katta bo‘lgan kalkulyoz shakllarni aniqlashda ultrasonografiya yuqori diagnostik qiymatga ega ekani ta’kidlangan. Ma’lumotlariga asoslangan meta-tahlillar ultratovush tekshiruvining nafaqat oddiy xolelitiazni, balki o‘tkir xolesistit, o‘t pufagi devori qalinlashuvi, perixolesistik suyuqlik, o‘t pufagi distensiyasi va sonografik Murphy belgisi kabi ikkilamchi patologik belgilarni ham aniqlash imkonini ko‘rsatgan. 2023-yilda chop etilgan tizimli tahlilda 8652 bemorni qamrab olgan 40 ta tadqiqot natijasi asosida ultratovush tekshiruvining o‘tkir xolesistit tashxisidagi umumiy sezgirligi 71%, spetsifikligi esa 85% ekanligi aniqlangan. Ushbu natijalar ultrasonografiyaning klinik amaliyotda ishonchli skrining va birlamchi baholash usuli sifatida qo‘llanishini tasdiqlaydi. Xulosa qilib aytganda, ultratovush tekshiruvi o‘t tosh kasalliklarini tashxislashda yuqori sezgirlik va spetsifiklikka ega bo‘lgan, xavfsiz, qulay va iqtisodiy jihatdan samarali diagnostik usul hisoblanadi. UTT yordamida o‘t pufagidagi toshlarni erta aniqlash, asoratlarni baholash va klinik qaror qabul qilish jarayonini tezlashtirish mumkin. Zamonaviy ilmiy ma’lumotlar asosida ultrasonografiya o‘t tosh kasalliklarini aniqlashda “oltin standart” birlamchi tekshiruv usuli sifatida o‘z ahamiyatini saqlab qolmoqda.