BETONLASHTIRILMAGAN MAGISTRAL KANALLARDA TUPROQQA SHIMILISH YO‘QOTISHLARINI HISOBGA OLUVCHI GIBRID SAINT-VENANT VA LSTM NEYRON TARMOG‘I MODELI - Choriyorov N.,; Xasanova K.,; Xushvaqtov I.,; Umurdinov N., (JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 2026)
Annotatsiya: Global iqlim o‘zgarishi va chuchuk suv resurslari taqchilligi sharoitida, betonlashtirilmagan (tabiiy tuproq o‘zanli) magistral kanallarda translyatsiya jarayonidagi dynamik filtratsiya yo‘qotishlarini onlayn hisoblash va suv taqsimotini optimallashtirish dolzarb muandislik vazifasi hisoblanadi. Mazkur tadqiqotda qo‘lda boshqariladigan shlyuz inshootlariga ega magistral kanal misolida fizik qonuniyatlar bilan cheklangan gibrid Saint-Venant va Long Short-Term Memory (LSTM) neyron tarmog‘i modeli taklif etilgan. Ob’ektda metrologik datchiklarning mutloq tanqisligi muammosi modifikatsiyalangan bir o‘lchamli Saint-Venant tenglamalari va Preissmann implicit raqamli boks sxemasi solveri poydevorida kanalning virtual “Raqamli Egizaki”ni qurish hamda 35 040 ta vaqt qadamidan iborat yuqori aniqlikdagi sintetik dataset generatsiya qilish orqali hal etildi. Mustaqil test ma’lumotlarida olingan natijalar gibrid modelning suv sathini bashorat qilishda o‘ta yuqori aniqlikka (RMSE = 0.024 m, R2 = 0.975) ega ekanligini va bitta optimallash sikli vaqtini 1.8 sekundgacha qisqartirib, real vaqt rejimida qaror qabul qilish imkonini ko‘rsatdi.