Journal of new century innovations - International scientific electronic journal ISSN (p): 2181-3671 ISSN (e): 2181-368X The journal is directed to the publication of scientific, methodical, methodical and artistic articles and theses related to the fields of science
NOGIRONLARNING IJTIMOIY TA’MINOTI TIZIMI: MAQSAD, VAZIFALAR VA JAMIYATDAGI AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqolada nogironlarning ijtimoiy ta’minoti tizimining mazmuni, uning asosiy yo‘nalishlari, davlat siyosati, huquqiy asoslari hamda jamiyat rivojidagi o‘rni tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar: nogironlarning ijtimoiy ta’minoti, ijtimoiy himoya tizimi, ijtimoiy xizmatlar, davlat siyosati, ijtimoiy yordam, pensiya, nafaqa, reabilitatsiya, bandlik, inklyuziv jamiyat, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, ijtimoiy kafolatlar, nogironlar huquqlari, ijtimoiy integratsiya, ijtimoiy siyosat, TMEK, ijtimoiy xizmat ko‘rsatish, farovonlik
Annotatsiya: Ushbu maqolada is gazi (uglerod oksidi)ning inson salomatligiga ta’siri, uning xavflilik darajasi va undan himoyalanish choralari tahlil qilinadi. Is gazi rangsiz, hidsiz va juda zaharli bo‘lib, yopiq joylarda to‘planib, og‘ir zaharlanishga olib kelishi mumkin. Maqolada is gazining paydo bo‘lish sabablari, alomatlari hamda uning oldini olish bo‘yicha samarali usullar yoritilgan.
Kalit so‘zlar: is gazi, uglerod oksidi, zaharlanish, xavfsizlik, ventilyatsiya, himoyalanish, sog‘liq, profilaktika
ALI QUSHCHINING ASTRONOMIYA VA MATEMATIKA SOHASIDAGI ILMIY MEROSI
Annotatsiya. Maqolada Ali Qushchining astronomiya va matematika tarixidagi o‘rni Samarqand ilmiy maktabi, Mirzo Ulug‘bek rasadxonasi, zij an’anasi va Usmonli ilmiy muhiti bilan bog‘liq holda tahlil qilinadi. Tadqiqot Ali Qushchini nafaqat astronom va matematik, balki XV asr sharq ilm-fanida nazariya, hisoblash amaliyoti va ilmiy uzatmalarni uyg‘unlashtirgan yirik olim sifatida yoritadi. Natijalar uning Samarqand rasadxonasining ilmiy dasturida muhim o‘rin tutganini, aniq hisoblashga asoslangan ilmiy tafakkurni rivojlantirganini va ilmiy ta’siri Hind hamda Usmonli muhitlariga ham yoyilganini ko‘rsatadi. Xulosada Ali Qushchi merosi astronomiya va matematika tarixida kompleks ilmiy hodisa sifatida baholanadi.
Kalit so‘zlar: Ali Qushchi, Samarqand ilmiy maktabi, Mirzo Ulug‘bek rasadxonasi, zij, astronomiya tarixi, matematika tarixi, Temuriylar davri, Usmonli ilmiy muhiti.
FIZIKA FANINI O‘QITISHDA ZAMONAVIY LABORATORIYA USULLARIDAN FOYDALANISH
Annotatsiya: Fizika fani insoniyat tafakkurida tabiatning eng fundamental qonuniyatlarini ochib beruvchi, o‘quvchilarda ilmiy dunyoqarash va analitik tafakkurni shakllantiruvchi asosiy ilmiy yo‘nalishlardan biridir. Bugungi tezkor taraqqiyot, ilmiy-texnikaviy yangilanishlar zamonida fizika fanini o‘qitish oldiga ham yangi vazifalar, zamonaviy yondashuvlar va innovatsion metodlarni joriy qilish masalasi dolzarb bo‘lmoqda. Fizik bilimlarning nazariy aspektlarini chuqur o‘zlashtirishga zamonaviy laboratoriya usullari yordamida erishish o‘quv amaliyotining muhim tarkibiy qismlaridan hisoblanadi.
Kalit so‘zlar: zamonaviy laboratoriya usullari, fizika ta’limi, virtual laboratoriyalar, raqamli o‘lchov vositalari, innovatsion texnologiyalar, o‘quv tajribasi, fanlarni o‘qitish, STEM, analitik tafakkur, mustaqil tadqiqot, pedagogika, interfaol metodlar.
STRESS SHAROITLARI TA’SIRIGA MOYCHECHAKNING FIZIOLOGIK JAVOBI
Annotatsiya: Moychechak – o‘zining iqlim va ekologik omillarga yuqori darajada moslashuvchanligi, fiziologik jarayonlarining dinamikligi bilan ajralib turuvchi o‘simliklardan biridir. Bu o‘simlik tabiatda turli stress omillari, ya’ni namlik tanqisligi, tuproq sho‘rlanishi, yuqori harorat, past harorat, quyosh nurlarining cheklanganligi, ifloslanish, kimyoviy va mexanik bosimlar, kasallik va zararkunandalar ta’sirida tashqi va ichki muhitga moslashib, o‘z hayotiy jarayonlarini qayta tuzish xususiyatiga ega. Moychechak stress sharoitiga chidamliligi, adaptatsiya mexanizmlarining kuchliligi bilan ajralib turadi. Har bir stress omili o‘simlikning fiziologik hayot ishlari, ya’ni metabolizmi, nafas olish, fotosintez, osmotik bosim, fermentlar faolligi, suyuqlik va oziqa elementlarini so‘rish, hujayralarda suvning regulatsiyasi, antioksidant faoliyatga o‘z ta’sirini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar: moychechak, stress, ekologik omillar, fiziologik javob, moslashuvchanlik, antioksidant, fitogormon, osmotik bosim, adaptatsiya, qurg‘oqchilik, sho‘rlanish, harorat, metabolizm
TURLI EKOLOGIK SHAROITLARDA MOYCHECHAK O‘SISHI, RIVOJLANISHI VA FIZIOLOGIK KO‘RSATKICHLARI
Annotatsiya: Moychechak – o‘zining yengil taniladigan tashqi ko‘rinishi, dorivor xususiyatlari va keng ekologik moslashuvchanligi bilan mashhur o‘simliklardan biri hisoblanadi. Uning tabiatdagi o‘sishi va rivojlanishi ekologik omillarning o‘zaro bog‘liqligiga hamda muhit sharoitiga bevosita bog‘liq jarayondir. Moychechak asosan ochiq, quyoshli maydonlarda, engil tuproqlarda o‘sishni afzal ko‘radi, biroq turli ekologik hududlarga ko‘nikish qobiliyati yuqori. U hayotiy energiyasi, moslashuvchanligi va yuqori fiziologik harakatchanligi tufayli turli geografik mintaqalarda yashashga muvaffaq bo‘ladi.
Kalit so‘zlar: moychechak, ekologik sharoit, fiziologik ko‘rsatkich, o‘sish, rivojlanish, fotosintez, adaptatsiya, stress, tuproq, namlik, moslashuvchanlik, biologik potensial, farmatsevtika.
PHRASEOLOGICAL UNITS REFLECTING HUMAN EXPERIENCE: A LINGUISTIC ANALYSIS
Summary: This article examines a selection of English phraseological units with a focus on expressions that reflect universal human experiences, such as determination, perception, and personal conduct. The study investigates the grammatical structure, etymology, semantic characteristics, and contextual usage of three phrases: "In the long run", "Take heart", and "Bear in mind". Through literary examples and linguistic analysis, the article demonstrates how these fixed expressions contribute to expressive communication and enrich the vocabulary of English language learners.
Key words: phraseological units, idioms, etymology, semantic analysis, fixed expressions, English language, linguistics.
TA’LIM JARAYONIDA SAMARADORLIKNI TA’MINLASH YO’LLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada oliy ta’limda samaradorlikni ta’minlashning dolzarb masalalari yoritilgan. Unda ta’lim jarayonini tashkil etishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar hamda o‘quvchilar faolligini oshirishga qaratilgan yondashuvlar tahlil qilinadi. Shuningdek, dars samaradorligini oshirishda o‘qituvchining kasbiy mahorati, innovatsion yondashuvi va ta’lim muhitining ahamiyati ochib beriladi.
Kalit so’zlar: ta’lim samaradorligi, interfaol metodlar, pedagogik texnologiyalar, dars jarayoni, innovatsion yondashuv, o‘qituvchi mahorati.
Annotatsiya: Mazkur maqolada xorijiy ommaviy axborot vositalarining (OAV) zamonaviy global media makonidagi o‘rni, ularning axborot almashinuvi, jamoatchilik fikrini shakllantirish va madaniyatlararo kommunikatsiyani rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Xorijiy OAV bugungi kunda nafaqat axborot manbai, balki ijtimoiy-siyosiy jarayonlarga ta’sir ko‘rsatuvchi muhim omil sifatida namoyon bo‘layotgani yoritiladi. Shuningdek, ularning raqamli texnologiyalar asosida tezkorlik, aniqlik va global auditoriyani qamrab olish imkoniyatlari kengayib borayotgani ko‘rsatib beriladi. Maqolada xorijiy OAVning milliy media tizimlarga ta’siri, axborot xavfsizligi, mediata’lim va tanqidiy fikrlashni rivojlantirishdagi roli ham alohida e’tiborga olinadi. Muallif xorijiy media resurslaridan samarali foydalanish orqali axborot savodxonligini oshirish, soxta ma’lumotlarga qarshi kurashish va jamiyatda ochiqlikni ta’minlash zarurligini asoslab beradi. Natijada, xorijiy OAV global axborot makonining ajralmas qismi sifatida, ijtimoiy taraqqiyot va bilim almashinuvining muhim vositasi ekanligi xulosa qilinadi.
Kalit so‘zlar: xorijiy OAV, media makon, global axborot tizimi, ommaviy kommunikatsiya, raqamli texnologiyalar, axborot almashinuvi, jamoatchilik fikri, mediata’lim, axborot xavfsizligi.
METHODOLOGY FOR DETERMINING PROFITABILITY INDICATORS BY SEGMENTS IN TRADE ENTERPRISES
Abstract. This article examines the methodological aspects of determining profitability indicators by segments in trade enterprises. In modern trade organizations, the diversification of products, sales channels, and territorial units creates the need to evaluate financial results separately for each segment. However, in many trade enterprises, income and expenses are recorded in aggregate form, which limits the possibility of accurately assessing the profitability of individual segments. The study proposes a methodological approach for determining profitability indicators by segments based on the allocation of revenues and expenses. The methodology includes the classification of trade segments by activity type, product group, and territorial unit, as well as the calculation of segment profitability, operating margin, cost ratio, and return on assets. The proposed approach makes it possible to identify the most profitable and least efficient segments, improve internal reporting, and support more effective managerial decision-making. The results of the study show that wholesale trade segments tend to generate higher profitability due to larger sales volumes and lower unit operating costs, while retail and regional branches often demonstrate lower profitability because of higher logistics and operating expenses. The proposed methodology can be applied by trade enterprises to improve segment reporting, optimize resource allocation, and enhance financial sustainability.
Keywords: segment reporting, profitability indicators, trade enterprises, segment accounting, internal reporting, management accounting.
QADRIYATLARNING SHAXS MA’NAVIY-AXLOQIY TARBIYASIDAGI O‘RNI
Annotatsiya: Mazkur maqolada milliy va diniy qadriyatlarning shaxs ma’naviy-axloqiy tarbiyasidagi o‘rni keng tahlil qilinadi. Qadriyatlarning inson xulq-atvoriga ta’siri, ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishdagi ahamiyati, oila va ta’lim tizimidagi roli ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, globallashuv sharoitida qadriyatlarning yoshlar ongini shakllantirish, ijtimoiy barqarorlikni ta’minlash hamda ma’naviy inqirozlarni oldini olishdagi ahamiyati atroflicha asoslab beriladi va muhim xulosalar chiqariladi.
Kalit so‘zlar: qadriyatlar, ma’naviyat, axloq, tarbiya, shaxs, jamiyat, oila, ta’lim, din, milliy qadriyatlar, ijtimoiy barqarorlik, ong
TURLI ABIOTIK OMILLARGA BOG'LIQ HOLDA NASTURSIYA ( TROPAEOLUM MAJUS L) NING O'SISHI VA RIVOJLANISH XUSUSIYATLARINI O'RGANISH.
Anotatsiya: Mazkur maqolada Tropaeolum majus L. (nastursiya) o‘simligining o‘sishi va rivojlanishiga turli abiotik omillar — yorug‘lik darajasi, tuproq namligi va haroratning ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot natijasida o‘simlikning vegetativ organlari shakllanishi va gullash davriyligining tashqi muhit ko‘rsatkichlariga bog‘liqligi aniqlandi. Olingan ma’lumotlar nastursiyani manzarali bog‘dorchilikda samarali yetishtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar: Tropaeolum majus, abiotik omillar, fitotsenoz, fotoperiodizm, introduksiya, vegetatsiya, ontogenez.
NASTURSIYA (TROPAEOLUM MAJUS L.) URUG‘LARINING TURLI PREPARATLARDA UNUVCHANLIGINI ANIQLASH
Annotatsiya: Ushbu tadqiqot ishida manzarali va dorivor xususiyatga ega bo‘lgan nastursiya (Tropaeolum majus L.) o‘simligi urug‘larining laboratoriya sharoitida unuvchanligini oshirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Tajriba davomida urug‘larga turli biologik faol moddalar va o‘sish stimulyatorlari bilan ishlov berishning unib chiqish energiyasi hamda umumiy unuvchanlik foiziga ta’siri tahlil qilingan. Natijalar nazorat varianti bilan solishtirilib, eng samarali preparat tavsiya etilgan
Kalit so‘zlar: Tropaeolum majus L., unuvchanlik, stimulyatorlar, fitogormonlar, laboratoriya unuvchanligi, urug‘ unib chiqish energiyasi.
ERON TILLARI OILASI VA ETNIK TARIXI OʻRTASIDAGI BOGʻLIQLIK
Annotatsiya: Ushbu maqolada Eron tillari oilasining shakllanishi va ularda soʻzlashuvchi etnik guruhlarning migratsiya tarixi oʻrtasidagi uzviy bog‘liqlik qiyosiy-tarixiy va etimologik tahlil asosida oʻrganilgan. Tadqiqot natijalari qadimgi koʻchishlar, madaniy aloqalar va substrat tillar ta’siri lisoniy oʻzgarishlarda qanday muhrlanganini koʻrsatadi. Xulosa qilib aytganda, lisoniy evolyutsiya etnik oʻzlikni va tarixiy areallarni belgilashda “lisoniy arxiv” sifatida xizmat qiladi.
Kalit soʻzlar: Eron tillari, etnik tarix, lisoniy migratsiya, qiyosiy-tarixiy tahlil, etimologiya, leksik stratigrafiya, madaniy sintez, proto-eroniy.
OPTIMIZATION MODEL FOR FINANCIAL PERFORMANCE ANALYSIS INDICATORS OF ENTERPRISES
Annotation. This study develops and validates a multi-criteria optimization model for evaluating the financial performance of enterprises across diverse industrial sectors. The model was calibrated against international benchmarks to ensure cross-country validity. The proposed framework provides a replicable, data-driven tool for corporate financial managers, auditors, and policymakers seeking to enhance enterprise competitiveness and financial resilience in emerging-market economies.
Keywords: financial performance; optimization model; AHP; enterprise analysis; multi-criteria decision-making; Uzbekistan
RAHBAR XODIMLARDA STRESSLI KECHINMALAR VA ULARNI OLDINI OLISH
Annotatsiya: Mazkur tezisda rahbar xodimlarda stressli kechinmalarning yuzaga kelish omillari, ularning psixologik va ijtimoiy oqibatlari hamda samarali profilaktika mexanizmlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari rahbarlik faoliyatida stressni boshqarish tizimini takomillashtirish zarurligini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar: stress, rahbarlik faoliyati, psixoemotsional zo‘riqish, burnout sindromi, coping strategiyalar, boshqaruv psixologiyasi.
Annotatsiya: Iqlim oʻzgarishining kelajakda oilangiz, doʻstlaringiz va butun insoniyatga koʻrsatadigan ta`siri internet koʻrsatadigam ta`sirga qaraganda kattaroq boʻladi. Tasavvur qiling, axborot texnologiyasi va internet hayotimizning koʻplab jabhalarida keskin burilish yasashini chorak asr avval bilgansiz. Bu bilim siz va oilangiz uchun qanchalik qimmatli boʻlishi mumkinligi haqida oʻylab koʻring. Ma`lum boʻlishicha, biz hozir kelasi va undan keyingi chorak asrlarda iqlim oʻzgarishi qay tarzda rivojlanib borishicha haqida qit`asida iqlimning jiddiy ta`sirlari allaqachon kuzatila boshlagan. 2014-yilgi bir nechta yirik ilmiy hisobotlar xulosasiga koʻra, hozirda olib borilayotgan choralar keskin ravishda kuchaytirilmasa, iqlimning yanada xavfli ta`sirlari yuzaga kelishi muqarrar. Iqlim oʻzgarishi kelgusida har bir oilaga taʻsir koʻrsatadi, demak, har bir kishi, siyosiy qarashlaridan qat`iy nazar, iqlim oʻzgarishi asoslari haqida bilimga ega boʻlmogʻi lozim. Inson yilliklarida omili natijasidagi iqlim oʻzgarishi kelasi siz, oilangiz, doʻstlaringiz qabul qilmoqchi boʻlgan koʻplab qarorlarda oʻz aksini topadi. Soʻnggi bir necha yil ichida olimlar koʻp yillar oldin bashorat qilgan keskin ob-havo hodisalari sodir boʻlishi sezilarli darajada oshganini kuzatdik. Jazirama, qurg`oqchilik, oʻrmon yong`inlari, kuchli boʻronlar va ular keltirib chiqargan toshqinlar bularga misol boʻladi. Meteorolog va sobiq kuchaytirishga undovchi chaqiriqlari tobora ortib bormoqda. Garchi bularning bari iqlim oʻzgarishi mavzusini yana xalqaro kundalik muhokama mavzusiga aylantirgan boʻlsa-da, inson faoliyati natijasida chiqayotgan issiqxona gazlari miqdori deyarli toʻxtovsiz oʻsib bormoqda. Boʻron ovchisi doktor Jeff Masters 2012-yilda hozirgi iqlimga tarif bera turib, “Bu men ulg`aygan atmosfera emas” deydi. Issiqxona gazlari iqlimni tubidan oʻzgartirayotgani va keskin ob-havo hodisalari ehtimolini karrasiga oshirib yuborayotganini tasdiqlovchi ilmiy adabiyotlarga roʻyxati ham tobora kengayib bormoqda. Shu sabablarni hisobga olgan holda, BMTning iqlim oʻzgarishi boʻyicha hukumatlararo kengayishi, AQSH Milliy akademayasi, Britaniya qirollik jamiyati, oʻzgarishiga koʻplab ilmiy hamda xalqaro tashkilotlarning befarqlik xavfi toʻg`risidagi ogohlantirishlari va iqlim qarshi kurashni kuchaytirishga chaqiriqlarlari tobora ortib bormoqda.
Kalit so’zlar: Gidrosfera, planeta, qutb tundrasi, tayga, atmosfera, ekvator, Oʻrta dengiz, gidrologik sikl, antropogen omil, suv resurslarning degradatsiyasi, ekotizm.
RANG KONTRASTI VOSITASIDA BADIIY IFODANI SHAKLLANTIRISH (AKADEMIK RANGTASVIR MISOLIDA)
Annotatsiya: mazkur maqolada akademik rangtasvir jarayonida rang kontrastining badiiy, estetik va metodik ahamiyati tahlil qilinadi. Rang kontrasti tasviriy san’atda kompozitsion muvozanatni ta’minlash, fazoviy chuqurlikni ifodalash hamda tomoshabinning vizual idrokini boshqarishda muhim vosita sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda nazariy tahlil, kuzatish, taqqoslash va amaliy mashqlar metodlari asosida rang kontrastining o‘quv jarayonidagi o‘rni yoritilgan.
Kalit so‘zlar: akademik rangtasvir, rang kontrasti, kompozitsiya, fazoviy chuqurlik, rang uyg‘unligi, tasviriy san’at, estetik idrok, badiiy ifoda.
KAMOLIDDIN BEHZOD IJODI VA UNING SHARQ MINIATYURA SAN’ATI HAMDA TASVIRIY SAN’AT TA’LIMI RIVOJIDAGI AHAMIYATI
Annotatsiya: mazkur maqolada buyuk musavvir Kamoliddin Behzodning hayoti, ijodiy faoliyati hamda Sharq miniatyura san’ati rivojiga qo‘shgan hissasi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, uning asarlarining badiiy xususiyatlari, kompozitsion yechimlari va tasviriy san’at tarixidagi o‘rni yoritib beriladi. Behzod ijodining nafaqat XV-XVI asrlar Sharq san’ati taraqqiyotidagi ahamiyati, balki zamonaviy tasviriy san’at ta’limi jarayonida estetik did, ijodiy tafakkur va badiiy ko‘nikmalarni rivojlantirishdagi pedagogik imkoniyatlari ham asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar: Sharq miniatyura san’ati, tasviriy san’at, Hirot maktabi, miniatyura rangtasviri, kompozitsiya, portret san’ati, badiiy meros, estetik tarbiya, ijodiy tafakkur.
PAHLAVON MAHMUDNING PEDAGOGIK QARASHLARI VA ULARNING MA’NAVIY-AXLOQIY TARBIYADA TUTGAN O‘RNI
Annotatsiya: mazkur maqolada Pahlavon Mahmudning pedagogik qarashlari, uning ma’naviy-axloqiy, estetik va tarbiyaviy g‘oyalari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Mutafakkir merosida komil insonni shakllantirish, yosh avlodni milliy va umuminsoniy qadriyatlar asosida tarbiyalash masalalari asosiy o‘rin egallashi yoritilgan. Shuningdek, uning qarashlarining zamonaviy ta’lim tizimidagi ahamiyati, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim va estetik tarbiya bilan bog‘liqligi ochib beriladi.
Kalit so‘zlar: Pahlavon Mahmud, pedagogik qarashlar, ma’naviy tarbiya, estetik tarbiya, komil inson, milliy qadriyatlar, ta’lim.
PSIXOLOGIK OMILLAR BILAN BOG‘LIQ KARDIOLOGIK VA NEVROLOGIK KASALLIKLAR: KLINIK YONDASHUV
Annotatsiya: Ushbu ish psixologik omillar bilan bog‘liq kardiologik va nevrologik kasalliklarning klinik yondashuvini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda stress, xavotir, depressiya va emotsional zo‘riqish kabi psixologik holatlarning yurak-qon tomir hamda asab tizimi faoliyatiga ta’siri tahlil qilinadi. Psixosomatik mexanizmlar orqali psixologik omillar arterial gipertenziya, yurak ishemik kasalligi, aritmiyalar, bosh og‘rig‘i, migren hamda nevrozlar kabi patologiyalar rivojlanishida muhim rol o‘ynashi ko‘rsatib beriladi. Klinik yondashuvda bemorlarni kompleks baholash, ya’ni somatik va psixologik holatni birgalikda tahlil qilish zarurligi ta’kidlanadi. Shuningdek, erta diagnostika, psixoterapevtik yondashuvlar, farmakologik davolash va profilaktika choralarining samaradorligi yoritiladi. Umuman olganda, psixokardiologiya va neyropsixiatriya yo‘nalishlarining integratsiyasi zamonaviy tibbiyotda muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘zlar: Psixologik omillar, kardiologiya, nevrologiya, psixosomatik kasalliklar, stress, depressiya, arterial gipertenziya, migren, klinik yondashuv, psixokardiologiya.
INSON ANATOMIYASI VA FIZIOLOGIYASI: TUZILMA–FUNKSIYA UYG‘UNLIGI
Annotatsiya: Ushbu ish inson anatomiyasi va fiziologiyasi o‘rtasidagi tuzilma va funksiya uyg‘unligini o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, hujayralar, to‘qimalar, a’zolar va a’zo tizimlarining tuzilishi ularning fiziologik vazifalarini belgilashini ko‘rsatadi. Tadqiqotda tuzilma–fuanksiya tamoyili biotibbiyot fanlarining asosiy konsepsiyalaridan biri sifatida yoritilib, inson organizmidagi anatomik xususiyatlar muayyan funksional ehtiyojlarga moslashganligi tahlil qilinadi. Yurak-qon tomir, nafas olish, asab va tayanch-harakat tizimlari misolida tuzilma va funksiya o‘rtasidagi bog‘liqlik tushuntiriladi. Ushbu bog‘liqlikni anglash tibbiyot talabalari uchun klinik tafakkurni shakllantirishda muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, anatomik tuzilmalardagi buzilishlar fiziologik funksiyalarning izdan chiqishiga olib kelishi va ko‘plab kasalliklarning asosini tashkil etishi ta’kidlanadi. Umuman olganda, anatomiya va fiziologiyaning integratsiyasi inson organizmini chuqurroq tushunishga va tibbiy ta’lim samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar: Inson anatomiyasi, fiziologiya, tuzilma-funksiya bog‘liqligi, a’zo tizimlari, hujayra tuzilishi, biotibbiyot, klinik tafakkur, gomeostaz, tibbiy ta’lim, funksional anatomiya.
THE IMPACT OF TELEMEDICINE PLATFORMS ON HEALTHCARE IN RURAL AREAS
Annotation (Abstract): Telemedicine platforms have emerged as a transformative solution in improving healthcare delivery, particularly in rural areas where access to medical services is often limited. This study explores the impact of telemedicine on healthcare accessibility, quality, and efficiency in rural communities. It highlights how digital health technologies enable remote consultations, diagnosis, monitoring, and treatment, thereby reducing geographical barriers and healthcare disparities. The paper also examines challenges such as digital literacy, internet connectivity, data security, and infrastructure limitations that affect the implementation of telemedicine systems. Findings suggest that telemedicine significantly enhances patient outcomes, reduces travel costs and waiting times, and supports healthcare professionals in delivering timely interventions. However, sustainable integration requires policy support, technological investment, and training programs for both patients and healthcare providers. Overall, telemedicine represents a promising approach to strengthening rural healthcare systems and improving equity in healthcare access.
Keywords: Telemedicine, rural healthcare, digital health, remote consultation, healthcare accessibility, e-health, medical technology, healthcare equity, patient monitoring, healthcare innovation.
TIBBIY TA’LIMDA INNOVATSION PEDAGOGIK YONDOSHUVLAR ASOSIDA TALABALARNING KLINIK KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH
Annotatsiya. Ushbu maqolada tibbiy ta’lim tizimida innovatsion pedagogik yondashuvlar asosida talabalarning klinik ko‘nikmalarini shakllantirish masalalari tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim texnologiyalari, xususan, simulyatsion ta’lim, muammoli o‘qitish (PBL), case-study va interaktiv metodlarning o‘quv jarayoniga joriy etilishi talabalarning nazariy bilimlarini amaliyot bilan integratsiyalashga xizmat qilishi asoslab beriladi. Shuningdek, ushbu yondashuvlar orqali talabalar klinik fikrlash, diagnostika qilish, to‘g‘ri qaror qabul qilish va bemor bilan samarali muloqot qilish ko‘nikmalarini egallashi ko‘rsatib o‘tiladi. Tadqiqot natijalari innovatsion pedagogik metodlarning tibbiy ta’lim sifatini oshirish va raqobatbardosh, yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlashdagi ahamiyatini tasdiqlaydi.
Kalit so‘zlar. tibbiy ta’lim, innovatsion pedagogika, klinik ko‘nikmalar, simulyatsion ta’lim, muammoli o‘qitish (PBL), case-study, interaktiv metodlar, klinik fikrlash, diagnostika, kompetensiya, amaliy tayyorgarlik
EFFECTIVE WAYS TO IMPROVE ENGLISH LISTENING SKILLS
Abstract: This article explores effective ways to improve English listening skills, emphasizing practical strategies that can be applied by learners at different proficiency levels. Listening is a fundamental component of language acquisition, as it directly influences speaking, pronunciation, and overall communication ability. The study highlights the importance of consistent exposure to authentic audio materials such as podcasts, movies, and conversations with native speakers. It also examines techniques like active listening, note-taking, shadowing, and the use of subtitles to enhance comprehension. Furthermore, the article discusses the role of digital tools and language learning platforms in developing listening skills in a modern, technology-driven environment. Special attention is given to overcoming common challenges such as fast speech, unfamiliar accents, and limited vocabulary. By implementing these strategies, learners can significantly improve their listening comprehension and become more confident in real-life communication.
Keywords: English listening skills, language learning strategies, active listening, audio materials, shadowing technique, pronunciation improvement, digital learning tools, comprehension skills, second language acquisition, listening practice
USING ROLE-PLAYING GAMES TO DEVELOP ORAL COMMUNICATION SKILLS IN A FOREIGN LANGUAGE
Abstract: This article examines the role of role-playing games in enhancing oral communication skills in foreign language learning. It highlights how interactive and situational learning activities help learners improve fluency, accuracy, confidence, and communicative competence. The study shows that role-playing games create realistic communicative environments where students actively use language for meaningful interaction. The findings indicate that such activities reduce anxiety, increase motivation, and support spontaneous speech production. Overall, role-playing games are identified as an effective pedagogical tool for developing oral communication skills in foreign language education.
Keywords: role-playing games, oral communication, foreign language learning, speaking skills, communicative competence, interactive learning, motivation, language pedagogy
TEZ BUZILUVCHI OVQAT MAHSULOTLAARININNG SIFATINI BAHOLASH
Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqolada “Tez buziluvchi ovqat mahsulotlarining sifatliligini baholash" mavzusida talabalarning mustaqil ishini tashkil qilish o‘rganilgan. Shuningdek, ovqat tarkibi, ovqatning sifati tahlil qilinib talabalarda mustaqil ishlash davomida ishlash mahoratini yanada rivojlantirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Bugungi kunda “GIGIYENA“ hayotimizning barcha qismiga kirib kelgan. Ayniqsa, zamonaviy usullarning yaratilishi va ta’lim sohasiga kirib kelishi o‘qitish jarayonini yangicha yondashuvlar tashkil etish imkonini bermoqda. Bu bilan ta’lim olish jarayoni tezlashib, yanada sifatli bo‘lmoqda. Gigiyena bu – odam organizmiga atrof – muhitdagi omillarning ta’sirini o‘rganib, olingan natijalar asosida aholi uchun eng muvofiq yashash, mehnat qilish sharoitlarnini, ovqatlanish tartiblarini, suv ta’minoti turar joylar bilan ta’minlash masalalarini ishlab chiqadidir. Gigiyena haqida so‘z ketar ekan “Tez buziluvchi ovqat mahsulotlaariga to‘xtalmaslikning iloji yo‘q. Gigiyena yillar davomida yaratilgan va shu davrgacha yetib kelgan eng ko‘p qo‘llaniladigan fandir. Borgan sari bu fanga alohida e’tibor qaratilib, talab juda ko‘paymoqda. Oziq – ovqat gigiyenasi kundan-kunga rivojlanib bormoqda.
Kalit so’zlar: Tez buziluvchi mahsulotlar, oziq – ovqat sifati , saqlash sharoiti , yaroqlilik muddati, buzilish jarayoni, sovitish va muzlatish gigiyena talablari.
PRACTICAL APPLICATION OF WEB-BASED RESOURCES IN THE METHODOLOGICAL TRAINING OF FUTURE ENGLISH TEACHERS
Annotation: The article focuses on the practical application of web-based resources in the methodological training of future English teachers. It examines how digital tools and online platforms can be effectively integrated into teacher education to enhance pedagogical skills and professional competence. Special attention is given to the classification of web-based resources, their role in developing communicative and methodological abilities and their contribution to interactive and student-centered learning environments. The study highlights the importance of online collaboration, autonomous learning, and access to diverse educational materials. It also analyzes modern approaches to incorporating technologies such as learning management systems, multimedia tools and virtual communication platforms into the teaching process.
Key words: Web-based resources, English language teaching, methodological training, ICT integration, digital pedagogy, teacher education, online collaboration, professional development.
ЭПИГЕНЕТИЧЕСКАЯ РЕГУЛЯЦИЯ И НЕЙРОПЛАСТИЧНОСТЬ КАК МЕХАНИЗМЫ АДАПТАЦИИ ОРГАНИЗМА К ПСИХОЭМОЦИОНАЛЬНЫМ ВОЗДЕЙСТВИЯМ
Аннотация: В работе рассмотрены современные представления о роли эпигенетика и нейропластичность в формировании адаптивных реакций организма на психоэмоциональные нагрузки. Проанализированы молекулярные механизмы регуляции экспрессии генов, а также структурно-функциональные изменения головного мозга, возникающие под воздействием стресса. Показано, что взаимодействие эпигенетических процессов и нейропластических изменений обеспечивает долговременную перестройку физиологических систем
Ключевые слова: эпигенетика, нейропластичность, стресс, экспрессия генов, адаптация, нервная система.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ СТОРИТЕЛЛИНГА В РАЗВИТИИ УСТНОЙ РЕЧИ СТУДЕНТОВ НЕЯЗЫКОВЫХ ФАКУЛЬТЕТОВ ПРИ ОБУЧЕНИИ РУССКОМУ ЯЗЫКУ
Аннотация. В статье рассматривается сторителлинг как креативно-коммуникативный инструмент развития устной речи студентов неязыковых факультетов при обучении русскому языку. Цель исследования состоит в теоретическом обосновании дидактического потенциала сторителлинга и в описании методической модели его применения в условиях профессионально ориентированного вузовского обучения. Материалом исследования послужили современные работы по лингводидактике, методике преподавания русского языка как иностранного и исследования по storytelling в высшей школе. Установлено, что сторителлинг способствует формированию мотивации к говорению, активизации словаря, развитию спонтанности, связности и ситуативной уместности устного высказывания. Показано, что наибольшую эффективность данный подход демонстрирует при сочетании с коммуникативным, текстоцентрическим и профессионально ориентированным обучением. Предлагается четырехэтапная модель работы со сторителлингом: предтекстовая подготовка, конструирование истории, развертывание устного высказывания и рефлексия. Делается вывод о том, что сторителлинг позволяет перевести изучение русского языка из режима воспроизведения языкового материала в режим речевого действия, что особенно важно для студентов неязыковых специальностей.
Ключевые слова: сторителлинг, устная речь, русский язык, неязыковой факультет, коммуникативный подход.