(untitled) (ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 2025)
Ushbu maqolada bolalik davrida yuzaga keladigan psixologik travmalar, ularning turlari va yetuklik davrida namoyon bo‘ladigan ruhiy-emotsional, kognitiv hamda xulq-atvoriy oqibatlari ilmiy manbalar asosida tahlil qilingan. Maqolada bir martalik va surunkali travma farqlari, jismoniy, emotsional, seksual zo‘ravonlik hamda e’tiborsizlik kabi asosiy travma shakllarining bola psixikasiga ko‘rsatadigan ta’siri yoritilgan. Shuningdek, neyropsixologik o‘zgarishlar — kortizol darajasining oshishi, amigdaladagi faollikning kuchayishi va prefrontal korteks faoliyatining pasayishi kabi jarayonlarning bolaning xotira, emotsional barqarorlik va impuls nazoratiga ta’siri bayon etilgan. Maqolada travmaning xulq-atvor shakllanishiga ta’siri, retraumatizatsiya holatlari hamda inkor, bostirish, proyeksiya, regressiya, ratsionalizatsiya va dissosiyatsiya kabi himoya mexanizmlarining roli ochib berilgan. Travma oqibatlarini bartaraf etishda qo‘llaniladigan ilmiy asoslangan psixoterapiya usullari — EMDR, kognitiv-behaviyoral terapiya, psixodinamik yondashuvlar va o‘z-o‘ziga yordam strategiyalari ko‘rib chiqilgan.