(untitled) (ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 2025)
Neft va gaz zahiralari cheklanganligi sababli, mavjud neft konlaridan maksimal foyda olish va yuqori qiymatli kimyoviy xom-ashyo ishlab chiqarish dolzarb muammoga aylangan. Ushbu maqolada neft mahsulotlaridan etilen, propilen, BTX aromatiklar (benzol, toluol va ksilol) kabi asosiy petrokimyoviy xom ashyolarni olishning zamonaviy usullari tahlil qilinadi. Bug’ parchalanishi (steam cracking), katalitik kreking (FCC), gidrokrekking va metanoldan olefinlar olish (MTO) jarayonlarining asosiy tamoyillari, afzalliklari va cheklovlari ko’rib chiqiladi. Tadqiqotlar shuni ko’rsatdiki, yuqori og’irlikdagi FCC usullari propilen ishlab chiqarishni 10-15% dan 40% gacha oshirish imkonini beradi. MTO texnologiyasi metanoldan 80% gacha etilen va propilen olish samaradorligini ta’minlaydi. Maqolada, shuningdek, O’zbekiston kabi rivojlanayotgan mamlakatlar uchun eng maqbul texnologiyalar tavsiya etiladi.