LAKTOZA INTOLERANTLIGI VA BOLALARDA KUZATILADIGAN PATOFIZIOLOGIK O‘ZGARISHLAR - Turdiyev Shuhrat Berdiyevich; Robbimova Bahora (TADQIQOTLAR, 2025)
ANNOTATSIYA: Laktoza intolerantligi – bu ingichka ichak shilliq qavatidaji laktaza fermenti faolligining yetishmasligi natijasida sutda mavjud bo‘lgan asosiy disaxarid – laktozani hazm qila olmaslik sindromidir. Bu holat pediatriya amaliyotida keng tarqalgan bo‘lib, sut mahsulotlarini iste’mol qilgandan keyin qorin og‘rig‘i, qorinning shishishi, ko‘pchish va ich ketishi kabi oshqozon-ichak trakti simptomlarini keltirib chiqaradi. Bolalar uchun sut o‘sish va rivojlanish uchun muhim oziq moddasi bo‘lganligi sababli, Laktoza Intolerantligi jiddiy muammo tug‘diradi. Ushbu sharh laktoza singdirilmasligiga olib keladigan patofiziologik mexanizmlarni, uning birlamchi (genetik belgilanadigan), ikkilamchi (o‘tkir gastroenterit, keliak kasalligi va boshqalar kabi ichak kasalliklaridan kelib chiqadigan) va tug‘ma (juda kam uchraydigan) shakllarini batafsil ko‘rib chiqadi. Bolalarda klinik ko‘rinishlar, diagnostika usullari (nafasdagi vodorod testi, qon glyukoza testi, najasning kislotalik testi) muhokama qilinadi. Bolalarda Laktoza Intolerantligi bilan bog‘liq asosiy muammo – kaltsiy, D vitamini va boshqa muhim ozuqa moddalarining yetishmovchiligining oldini olishni hisobga olgan holda samarali parhez boshqaruvini ta’minlashdir. Maqolada parhez aralashmalari, laktaza qo‘shimchalari, probiotiklardan foydalanish va global epidemiologik ma’lumotlar tahli qilinadi. Maqsad – pediatrlar, oilaviy shifokorlar va ota-onalar uchun bolalarda laktoza intolerantligini tushunish, to‘g‘ri tashxislash va kompleks boshqarish bo‘yicha amaliy qo‘llanma taqdim etish.