GIDROTEXNIKA INSHOOLARIDAGI FAVQULODDA VAZIYATLARDA AHOLIGA ZAMONAVIY “MAP-KOM” XABAR BERISH TIZIMINING MATEMATIK MODEL. - Tillayev Sherzod Amirbek o’g’li; Musayev Ma’rufjon Nabiyevich (TADQIQOTLAR, 2025)
Annatetsiya: Ushbu maqolada telekommunikatsion ogohlantirish tizimlarida ma’lumot uzatish jarayonining asosiy ko‘rsatkichlari – signal sifati, uzatish kechikishi va energiya barqarorligining integrallashgan matematik modeli ishlab chiqildi. Tadqiqotda tizimning har bir funksional parametri uchun analitik tenglamalar shakllantirilib, ularning o‘zaro bog‘liqligi matematik modellashtirish metodikasi asosida tahlil qilindi. Ko‘p mezonli baholashning vaznli yig‘indi modeli (WSM) orqali parametrlar 0–1 oralig‘ida normallashtirildi va ularning umumiy samaradorlikka ta’siri k₁, k₂, k₃ vazn koeffitsiyentlari yordamida integrallandi. Map-kom qurilmasi uchun o‘tkazilgan eksperimental hisob-kitoblar natijasida ma’lumot uzatishning umumiy kechikishi 4,62 soniyani tashkil etgani, umumiy samaradorlik ko‘rsatkichi esa 4,3 soniyaga teng bo‘lgani aniqlangan. Olingan natijalar tizimning 1000 metr masofada xabarlarni 3–5 daqiqa oralig‘ida yetkazib berishini ko‘rsatib, xalqaro favqulodda ogohlantirish standartlariga mosligini tasdiqlangan. Tadqiqot natijalari aholini ogohlantirish tizimlarining real sharoitdagi samaradorligini baholash, prognozlash va optimallashtirish uchun ilmiy-amaliy asos yaratilgan.