TERMIZ SHAHRIDA AVTOMOBILLARNING EKALOGIYAGA TA’SIRILARI - Shofiyev Zoir; Abduqahorov Nuriddin Xabibulloyevich (TADQIQOTLAR, 2025)
Annotatsiya. Ushbu maqolada Termiz shahrida avtomobillarning ekologiyaga salbiy ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, shahar transportining tez rivojlanishi havo ifloslanishi, shovqin ifloslanishi, shuningdek, tuproq va suv manbalarining zarar ko‘rishiga olib keladi. Asosiy zararli chiqindilar sifatida karbonat angidrid (CO₂), karbon monoksid (CO), azot oksidlari (NOₓ) va mikrozarralar (PM2.5 va PM10) ajralib turadi, bu esa shahar aholisining nafas olish tizimi salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shovqin ifloslanishi esa tirbandlik ko‘p bo‘lgan yo‘llarda stress, uyqu buzilishi va diqqatni jamlash qobiliyatining pasayishiga sabab bo‘ladi. Bundan tashqari, avtomobil tormoz va shinalaridan tushadigan mikrozarralar hamda yoqilg‘i qoldiqlari tuproq va suvning ifloslanishiga olib keladi va shahar ekologik tizimiga salbiy ta’sir qiladi. Maqolada ekologik xavflarni kamaytirish bo‘yicha samarali choralar tavsiya etiladi: jamoat transportini rivojlantirish, elektr va gibrid transport vositalarini joriy etish, shahar yo‘llarini optimallashtirish va aholining ekologik ongini oshirish. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ushbu chora- tadbirlarni amalga oshirish orqali Termiz shahridagi transportning ekologiyaga salbiy ta’sirini sezilarli darajada kamaytirish mumkin.