XV ASR MOVAROUNNAHRIDA XOJA AHROR VA NAQSHBANDIYA TARIQATINING SIYOSIYLASHUVI - Shotemirov Abbos Xoshim o'g'li (TADQIQOTLAR, 2025)
Xoja Ubaydulloh Ahror Valiy (1404–1490), Xoja Ahror nomi bilan mashhur, Markaziy Osiyo tasavvufi va siyosiy iqtisodiyoti tarixidagi eng muhim va bahsli shaxslardan biridir. U kechki Temuriylar davrining notinch o‘tish bosqichida yashab, Naqshbandiya tariqatining sokinlikka asoslangan an’anaviy yo‘lini tubdan isloh qildi. Xoja Ahror bu tariqatni faqat ruhiy-ma’naviy yo‘nalishdan ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy qudratga ega yirik harakat darajasiga ko‘tardi. Ushbu maqolada uning hayoti, “hukmdorlar bilan kurash yo‘li” nomi bilan mashhur bo‘lgan ilohiy islohoti, ulkan iqtisodiy ta’siri hamda Mirzo Ulug‘bekning halokati va Samarqand rasadxonasining vayron etilishi bilan bog‘liq ilmiy-siyosiy voqealardagi bahsli o‘rni tahlil qilinadi. Xoja Ahrorning dunyoviy hokimiyat bilan strategik aloqalari keyingi Naqshbandiy peshvolari uchun namuna bo‘lib, islomiy Sharqda davlat va tasavvuf o‘rtasidagi munosabatlar mohiyatini tubdan o‘zgartirdi.