SHAHAR ELEKTR TARMOQLARIDA TRANSFORMATOR TANLASHNING ENERGIYA SAMARADORLIGI KO‘RSATKICHLARI - Qurbonazarov S.E; Abzoirov E.A; Mengliboyev S.M; Ismoilov U.F (TADQIQOTLAR, 2025)
Annotatsiya. Ushbu maqolada shahar elektr tarmoqlarida kuchlanish darajasi 6–10 kV bo‘lgan taqsimlovchi transformatorlarni tanlash jarayonini energiya samaradorligi nuqtayi nazaridan baholash masalasi ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning maqsadi transformatorning quvvati, yuklanish koeffitsienti, qisqa tutashuv yo‘qotishlari hamda bo‘sh yurish quvvat sarfi kabi texnik parametrlarning yillik energiya isroflariga ta’sirini aniqlashdan iborat. Metodologiya sifatida IEC 60076 standartlari asosida transformator yo‘qotishlarini hisoblash modeli, shuningdek yuklama grafiklari bilan integrallashgan energiya iste’moli prognozi qo‘llandi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, shahar tarmoqlarida transformatorlarni ortiqcha quvvat zaxirasi bilan tanlash yillik energiya yo‘qotishlarini sezilarli darajada oshiradi, ayniqsa bo‘sh yurish quvvatiga sezgir bo‘lgan 100 - 400 kVA diapazonidagi transformatorlar uchun. Optimallashtirilgan yuklama koeffitsiyenti (0,65 - 0,75) va past yo‘qotishli transformatorlar qo‘llanilganda energiya samaradorligi 6,5 - 12,3 foizgacha yaxshilanishi aniqlandi. Tahlil asosida transformator tanlashning energiya samaradorligiga oid kompleks mezon ishlab chiqildi. U texnik parametrlarni yillik energiya xarajatlari hamda ekspluatatsion davr mobaynidagi umumiy iqtisodiy samaradorlik bilan bog‘laydi. Ushbu yondashuv shahar elektr tarmoqlarida transformatorlarni modernizatsiya qilish va energiya tejamkorligini oshirish bo‘yicha muhandislik qarorlarini asoslashda qo‘llanishi mumkin.