“SAB’AYI SAYYOR” DOSTONIDAGI HIKOYATLAR MATNI USTIDA ISHLASH: ILMIY-NAZARIY VA METODIK YONDASHUVLAR - Zakirova Maqsuda Atayevna (TADQIQOTLAR, 2026)
Annatatsiya. Mazkur maqolada Alisher Navoiy ijodining yuksak namunalaridan biri bo‘lgan “Sab’ayi sayyor” dostonidagi hikoyatlar tizimi ilmiy- nazariy hamda amaliy-metodik nuqtai nazardan kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda asarning kompozitsion tuzilishi, hikoyatlararo ichki bog‘lanishlar, ramziy obrazlar tizimi va tasavvufiy-falsafiy qatlamlarning o‘zaro uyg‘unligi ochib beriladi. Muallif hikoyatlar matnini o‘rganishda struktural-semantik, komparativ va germenevtik yondashuvlarni uyg‘unlashtirib, dostonning nafaqat badiiy-estetik, balki ijtimoiy- ma’naviy ahamiyatini ham asoslaydi. Maqolada “Sab’ayi sayyor” hikoyatlarining Sharq mumtoz adabiyotidagi “hikoya ichida hikoya” an’anasidagi o‘rni ko‘rsatilib, Nizomiy Ganjaviy va Xusrav Dehlaviy maktabi bilan g`oyaviy-badiiy mushtaraklik jihatlari tahlil etiladi. Ayniqsa, Navoiy talqinidagi yetti sayyora va yetti rang timsoli inson kamolotining bosqichma- bosqich modeli sifatida talqin qilinadi. Hikoyatlar orqali muhabbat, adolat, sabr, tavba va ma’rifat g‘oyalari tizimli tarzda ifodalanib, asarning didaktik salohiyati ochib beriladi. Shuningdek, maqolada “Sab’ayi sayyor” hikoyatlari asosida ta’lim jarayonini tashkil etish metodikasiga oid amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Dostonni adabiyot darslarida interaktiv metodlar asosida o‘qitish, matnshunoslik mashg‘ulotlarida namunaviy material sifatida qo‘llash imkoniyatlari ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari adabiyotshunoslik, pedagogika va madaniyatshunoslik yo‘nalishlaridagi ilmiy izlanishlar uchun muhim nazariy va amaliy manba bo‘lib xizmat qilishi mumkin.