“SADDI ISKANDARIY” DOSTONIDA ADOLATLI SHOH G‘OYASINING ULUG‘LANISHI - Zakirova Maqsuda Atayevna (TADQIQOTLAR, 2026)
Annatatsiya. Mazkur maqolada Alisher Navoiy ijodining yuksak namunalaridan biri bo‘lgan “Saddi Iskandariy” dostonida adolatli shoh gʻoyaasining badiiy-falsafiy talqini har tomonlama tahlil qilinadi. Tadqiqotda Iskandar obrazining tarixiy-afsonaviy manbalardagi talqini bilan Navoiy yaratgan ideal hukmdor qiyosiy yondashuv asosida o‘rganiladi. Asarda shohlik va adolat munosabati, hokimiyatning ma’naviy mas’uliyati, rahmdillik va donishmandlik kabi fazilatlarning davlat boshqaruvidagi o‘rni ochib beriladi. Maqolada “Saddi Iskandariy” dostoni Sharq siyosiy-falsafiy tafakkurining badiiy ifodasi sifatida talqin qilinib, unda ilgari surilgan “adolatli shoh” g‘oyasi faylasuf mutafakkirlarning davlat va hokimiyat haqidagi qarashlari bilan mushtaraklikda yoritiladi. Iskandar timsolida hukmdorning kuch bilan emas, balki adolat va ma’rifat orqali buyuklikka erishishi g‘oyasi asoslanadi. Shuningdek, maqolada dostonning didaktik va tarbiyaviy ahamiyati ochib berilib, uni zamonaviy ta’lim jarayonida, xususan, adabiyot va ma’naviyat darslarida qo‘llash bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Tadqiqot natijalari adabiyotshunoslik, siyosiy tafakkur tarixi va pedagogika yo‘nalishlarida olib borilayotgan ilmiy izlanishlar uchun muhim manba bo‘lib xizmat qilishi mumkin.