BLOKCHEYN TEXNOLOGIYALARI NEGIZIDA HIMOYALASH MEXANIZMLARINI YARATISH - RAXMATXO‘JAYEV RASHIDXON RIXSITILLA O‘G‘LI (TADQIQOTLAR, 2026)
Blockchain texnologiyalari so‘nggi yillarda kiberxavfsizlik sohasida inqilobiy yechim sifatida e’tirof etilmoqda. An’anaviy markazlashtirilgan tizimlarda ma’lumotlar markaziy serverlarda saqlanadi va boshqariladi, bu esa ularni kiberhujumlar, ma’lumotlarni buzish va ruxsatsiz kirishlarga nisbatan zaif qiladi. Blockchain esa tarqatilgan va markazlashmagan ma’lumotlar bazasini yaratish orqali ushbu zaifliklarni kamaytiradi. Har bir tranzaksiya yoki ma’lumot birligi tarmoqdagi ko‘plab tugunlar tomonidan tasdiqlanadi va blok zanjiriga qo‘shiladi. Bu yondashuv ma’lumotlarning o‘zgartirilmasligini, shaffofligini va xavfsizligini ta’minlaydi, chunki har qanday nohaq o‘zgartirish darhol aniqlanadi va rad etiladi. Blockchain asosidagi tizimlar foydalanuvchi identifikatsiyasini va autentifikatsiyani ham mustahkamlashga yordam beradi. Masalan, identifikatsiya va kirish ma’lumotlarini blok zanjiriga yozish orqali ruxsatsiz kirishlar oldini olish mumkin. Har bir foydalanuvchi tranzaksiyasi shifrlangan va autentifikatsiyalangan bo‘lib, uning tarixini o‘zgartirish imkoni yo‘q. Shu tariqa, tizim foydalanuvchilarni kuzatish, autentifikatsiya qilish va xavfsizlikni oshirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.