O’ZBEK TILIDA "RANG + NARSA" KONSTRUKSIYALI QO’SHMA SO’ZLAR DERIVATSIYASI - Sultonova Ruxsorabonu Axmatovna (TADQIQOTLAR, 2026)
Anotatsiya: "Rang+narsa" modeli o‘zbek tilida juda faol model bo‘lib, u nafaqat narsaning rangini, balki uning turi va sifatini ham bildiradi. Bu modeldagi rang komponentlari (oq, qora, ko‘k, yashil va h.k) ko‘p hollarda o‘zining rang ma’nosini yo‘qotib, ko‘chma ma’nolar hosil qiladi. Masalan, o‘simlik va hayvonot olami nomlarida (botanika va zoologiya) rang so‘zlari turlarni bir-biridan ajratishga xizmat qilsa, antroposentrik birliklarda turlicha ma’no bo‘yoqlarini beradi. Maqolada ushbu qo‘shma so‘zlarning oddiy so‘z birikmalaridan farqi va ularning tilda bitta so‘z sifatida shakllanish yo‘llari misollar bilan isbotlanadi. Tadqiqotning maqsadi: Ushbu maqolaning asosiy maqsadi o‘zbek tilida "rang+narsa" qolipi asosida yasalgan qo‘shma so‘zlarning o‘ziga xos xususiyatlarini ko‘rsatib berishdir. Tadqiqotda rang bildiruvchi so‘zlar qanday qilib o‘zining asl ma’nosidan uzoqlashib, yangi nomlar hosil qilishi va ularning ma’no o‘zgarish darajasi o‘rganilgan.