O‘ZBEK TILIDA NOAN’ANAVIY KO‘MAKCHILAR, YANGI PAYDO BO‘LGAN YOKI FUNKSIYASI O‘ZGARGAN BIRLIKLARNING NAZARIY ASOSLARI - Sattorqulova Shalola To‘ychi qizi (TADQIQOTLAR, 2025)
Yordamchi so‘zlar guruhiga kiruvchi ko‘makchilarning kelib chiqishi va qaysi turkumlar bilan bog‘liqligi hamda noan’anaviy ko‘makchilar haqida so‘z yuritar ekanmiz. Bunda nazariy bilim berish, bilim, ko‘nikma va malakalarni mustahkamlash va izohli metod turlaridan foydalanamiz. Ko‘makchilar haqida nazariy ma‘lumotlar bayon etilib, avvalgi ko‘nikmalar takrorlaymiz. Ko‘makchilarning boshqa so‘z turkumlaridan ko‘makchiga aylanish jarayoni, etimologiyasidagi muammoli jarayonlar va boshqa yordamchi so‘zlar(bog’lovchi va yuklama)dan farqli jihatlariga izoh beramiz. Ma’lumki, o‘zbek tilidagi yordamchi so‘zlar guruhiga bog‘lovchi, ko‘makchi va yuklama kiradi. Ularning har biri o‘ziga xos xarakterga va tuzilishga ega. Ko‘makchilar ular orasida eng ko‘p tasnif qilinuvchi yordamchi so‘z hisoblanadi. Chunki ko‘makchilar boshqa yordamchi so‘zlar-bog‘lovchi yukalamalardan farqli ravishda mustaqil ma‘nosini qisman bo‘lsa-da, yo‘qotmagan so‘zlardir. Shuningdek, koʻmakchilar soʻzning sintaktik xususiyatini belgilab, gap boʻlagi sifatida shakllanishini taʼminlaydi. Ma‘lumot o‘rnida shuni aytish kerakki, o‘zbek tilidagi ko‘makchilarga birinchi bo‘lib mukammal ta‘rifni professor A.N.Kononov bergan: ’’Ko‘makchilar shunday bir gruppa so‘zlariki,ular ot bilan yoki obyekt bilan predikat orasidagi qurol-vosita, maqsad, sabab, payt, masofa, yo‘nalish, o‘xshatish kabi munosabatning yaratilishida xizmat qiladi.’’