REGENERATIV ORTOPEDIYA: PRP, MEZENXIMAL ILDIZ HUJAYRALAR VA BIOMATERIALLAR ASOSIDA SUYAK REGENERATSIYASINING MOLEKULYAR-MEXANIK ASOSLARI - Akmamatova Guliston (TADQIQOTLAR, 2026)
Dolzarbligi. Suyak to‘qimasining reparativ regeneratsiyasi murakkab, ko‘p bosqichli molekulyar va hujayraviy jarayon bo‘lib, yallig‘lanish fazasi, proliferativ faza hamda remodellanish bosqichlarini o‘z ichiga oladi. Klinik amaliyotda uzun quvurli suyaklar sinishlarining 5–10% holatlarida kech bitish (delayed union) yoki bitmaslik (nonunion) kuzatiladi. Segmentar suyak defektlari, psevdartroz, osteonekroz va yuqori energiyali travmalar ortopediyada dolzarb muammo bo‘lib qolmoqda. An’anaviy osteosintez usullari va autolog suyak transplantatsiyasi “gold standard” hisoblanishiga qaramay, donor soha morbidligi, infeksion asoratlar, rezorbsiya va mexanik yetishmovchilik kabi cheklovlarga ega. Shu sababli biologik asoslangan regenerativ texnologiyalarni klinik amaliyotga joriy etish zarurati ortib bormoqda. So‘nggi yillarda regenerativ tibbiyot konsepsiyasi suyak to‘qimasining tabiiy tiklanish mexanizmlarini faollashtirishga qaratilgan innovatsion yondashuvlarni taklif etmoqda. PRP (platelet-rich plasma), mezenximal ildiz hujayralar (MSC) va bioaktiv biomateriallar osteogenez jarayonini molekulyar darajada modulyatsiya qilish imkonini beradi. Ushbu yondashuvlar reparativ regeneratsiyani tezlashtirish, asoratlar sonini kamaytirish va funksional natijalarni yaxshilashga xizmat qiladi. Tadqiqot maqsadi. PRP, mezenximal ildiz hujayralar va osteokonduktiv biomateriallarning suyak regeneratsiyasiga ta’sir mexanizmlarini molekulyar hamda klinik jihatdan tahlil qilish, ularning kombinatsiyalangan qo‘llanilish samaradorligini ilmiy asoslash.