KASALLIK TROP SIFATIDA: ALISHER NAVOIY SHE’RIYATIDA ISHQNING TIBBIY TEZAURUSI - Abduraxmonova Asalxon Baxtiyorjon qizi; Bogdanovich Gennadiy Aleksandrovich. (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya Ushbu maqolada Alisher Navoiyning badiiy tizimida ishq tushunchasini ifodalashda qo‘llanilgan tibbiy leksikaning (“dard”, “tabib”, “davo”, “shifo”, “marham”, “qon”, “isitma”, “jigar”, “ko‘ngul” kabi) poetik-semantik xususiyatlari o‘rganiladi. XV asr Hirot galenik tibbiyoti va uning humoral patologiya (qon, balg‘am, safro, savdo) konsepsiyasi kontekstida shakllangan ushbu terminlar Navoiy she’riyatida oddiy metafora yoki “umumiy o‘rin” (locus communis) sifatida emas, balki ishq ontologiyasining ikki asosiy jihatini – uning patologik mohiyatini va shu bilan birga ruhiy tazkiya vositasi sifatidagi paradoksal funksiyasini ochuvchi tizimli tibbiy tezaurus sifatida tahlil qilinadi. Maqolada ilk bor “Kasallik – Dard – Davo – Tabib” semantik qatorining vertikal va gorizontal bog‘lanishlari asosida ishqning “yaxlit patologiya” va shu bilan birga “nafsiy tazkiyaning yagona yo‘li” sifatida qaraladigan konseptual modeli taklif etiladi. Tadqiqot tibbiy gumanitaristikaning (medical humanities) hozirgi zamon talablariga javob beradi va Navoiy matnlariga ilgari qo‘llanilmagan metodologik optikani tatbiq etadi.