GEMOTOLOGIK ANALIZATOR APPARATI ISHLASH PIRINSIPI O’RGANISH - Olimjonova Guluzro Shuxratjon qizi (TADQIQOTLAR, 2026)
Kirish Zamonaviy tibbiy diagnostika tizimida laboratoriya tahlillarining aniqligi bevosita qo‘llanilayotgan texnologik uskunalar imkoniyatlariga bog‘liqdir. Gematologik analizatorlar qon tarkibidagi shaklli elementlarni miqdoriy va sifat jihatidan tahlil qiluvchi murakkab elektron-mexanik qurilmalar hisoblanadi. Ushbu apparatlarning ishlash prinsipini chuqur o‘rganish, laboratoriya natijalarining haqqoniyligini ta’minlash hamda texnik nosozliklarning oldini olishda muhim ahamiyat kasb etadi. Hozirgi vaqtda gematologik tahlillarda asosan uchta fundamental prinsipdan foydalaniladi. Bular: elektr impedans usuli, lazerli oqim sitometriyasi va fotometrik tahlil metodlaridir. Elektr impedans yoki Kulter prinsipi hujayralarning elektr qarshiligini o‘lchashga asoslangan bo‘lib, u hujayra hajmini aniqlash imkonini beradi. Lazerli skanerlash usuli esa hujayra tuzilishi va granulyatsiyasi haqida aniqroq ma’lumot berib, leykotsitlar formulasini differensial tahlil qilishga xizmat qiladi. Ushbu maqolada gematologik analizatorlarning ichki tuzilishi, gidravlik tizimlarining ishlash tartibi va sensorlar tomonidan signallarni qayta ishlash jarayonlari batafsil ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, apparatning ishlash prinsipini o‘rganish davomida yuzaga keladigan texnik muammolar va ularni bartaraf etish uslubiyoti tahlil qilinadi. Diagnostika jarayonlarini avtomatlashtirish, nafaqat vaqtni tejash, balki inson omili bilan bog‘liq xatoliklarni minimallashtirishning asosiy omilidir. Gematologik analizatorning ishlash jarayoni bir necha ketma-ket bosqichlardan iborat bo‘lib, ularning har biri yuqori aniqlikdagi texnik nazoratni talab etadi. Birinchi bosqichda apparat qon namunasini maxsus reagentlar bilan aralashtiradi. Bunda eritrotsitlarni sanash uchun namuna suyultirilsa, leykotsitlarni tahlil qilish uchun eritrotsitlarni parchalovchi (lizis) eritmalardan foydalaniladi. Ushbu jarayon gidravlik blokning klapanlari va nasoslari yordamida qat’iy belgilangan hajmlarda amalga oshiriladi. Ikkinchi bosqichda tahlil qilinayotgan namuna o‘lchov kamerasiga uzatiladi. Kulter prinsipi bo‘yicha ishlovchi qurilmalarda hujayralar mikroskopik tuynuk — aperturadan o‘tayotganda elektr impulslari hosil bo‘ladi. Har bir impuls bitta hujayraga mos keladi, impulsning amplitudasi esa hujayraning hajmiga mutanosib bo‘ladi. Zamonaviy besh differensialli analizatorlarda esa lazer nuri hujayraga urilib, turli burchaklarga sochiladi. Nur sochilish burchagi hujayraning donadorligi va yadrosining murakkabligi haqida ma’lumot beradi.