GIPOVOLEMIK SHOKDA ORGANIZMNING KOMPENSATOR JAVOB REAKSIYALARI VA ULARNING KLINIK AHAMIYATI - Nasriddinov Salohiddin Shuhratjon oʻgʻli (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya. Gipovolemik shok organizmda aylanib yuruvchi qon hajmining keskin kamayishi natijasida rivojlanadigan, to‘qimalar perfuziyasi va kislorod yetkazib berilishining buzilishi bilan kechuvchi kritik holat hisoblanadi. Mazkur maqolada gipovolemik shok rivojlanishida yuzaga keladigan asosiy kompensator javob reaksiyalari, jumladan simpatik-adrenal tizim faollashuvi, renin–angiotenzin– aldosteron tizimi aktivatsiyasi, antidiuretik gormon sekretsiyasining ortishi, periferik vazokonstriksiya, markazlashgan qon aylanishi va mikrosirkulyator moslashuv mexanizmlarining patofiziologik asoslari tahlil qilingan. Shuningdek, ushbu kompensator mexanizmlarning gemodinamik barqarorlikni saqlashdagi o‘rni, ularning dekompensatsiya bosqichiga o‘tish mexanizmlari hamda intensiv terapiya amaliyotidagi klinik ahamiyati yoritilgan. Gipovolemik shokning erta bosqichlarida kompensator reaksiyalar hayotiy muhim a’zolar perfuziyasini vaqtincha saqlab qolishga xizmat qilsa-da, uzoq davom etgan gipoperfuziya hujayraviy metabolizm buzilishlari, metabolik atsidoz, ko‘p a’zoli yetishmovchilik va letallik xavfining ortishiga olib keladi. Shu sababli kompensator javob reaksiyalarini chuqur o‘rganish va ularning klinik belgilarini o‘z vaqtida aniqlash reanimatsion tadbirlarning samaradorligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi.