OILAVIY MUHITINING BOLALAR SHAXS SIFATIDA SHAKLLANISHI VA KASB TANLASHIGA TA’SIRI - Kazakbaeva Gulziba Allamuratovna (TADQIQOTLAR, 2026)
Ota-onalar farzandning qiziqishlari, qobiliyatlari va individual xususiyatlarini kuzatib borish orqali unga mos kasbiy yo‘nalishni aniqlashda yordam berishlari mumkin. Farzandning muvaffaqiyatlarini rag‘batlantirish, uning qiziqishlariga e’tibor qaratish va kasblar haqidagi bilimlarini kengaytirish kasb tanlash motivatsiyasining shakllanishiga xizmat qiladi. Bolaning shaxs sifatida shakllanishi murakkab va uzluksiz jarayon bo‘lib, unda biologik, psixologik va ijtimoiy omillar o‘zaro uyg‘unlashadi. Ushbu jarayonda oila eng muhim ijtimoiy institut sifatida namoyon bo‘ladi. Chunki bola dunyoga kelgan ilk kunlaridan boshlab oila a’zolari bilan muloqotda bo‘ladi, ularning xulq-atvori, qadriyatlari va hayot tarzini kuzatadi hamda asta-sekin o‘zlashtiradi. Shuning uchun oiladagi muhit bolaning xarakteri, dunyoqarashi, o‘ziga bo‘lgan munosabati va kelajakdagi hayotiy maqsadlarining shakllanishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Oilada hukm suradigan sog‘lom psixologik muhit bolaning har tomonlama rivojlanishi uchun qulay sharoit yaratadi. Ota-onaning mehribonligi, qo‘llab-quvvatlashi va farzand fikriga hurmat bilan munosabatda bo‘lishi bolada o‘ziga ishonch, mas’uliyat va mustaqillik kabi muhim sifatlarni rivojlantiradi. Bunday muhitda voyaga yetayotgan o‘quvchilar o‘z qobiliyatlarini erkin namoyon etadi, yangi bilimlarni egallashga intiladi va kelajagi haqida mustaqil fikr yuritishga odatlanadi. Aksincha, oiladagi doimiy nizolar, zo‘riqishlar, befarqlik yoki haddan tashqari nazorat bolaning ruhiy holatiga salbiy ta’sir etib, uning shaxsiy rivojlanishi va kasbiy yo‘nalishini aniqlashida qiyinchiliklar tug‘dirishi mumkin. Kasb tanlash inson hayotidagi eng muhim qarorlardan biri hisoblanadi. Mazkur jarayonning muvaffaqiyatli kechishi ko‘p jihatdan oiladagi tarbiya va ota-onalarning munosabatiga bog‘liq.