YOTOQ YARALARNI OLDINI OLISH VA DAVOLASH - Mamatqodirova Nargizaxon Bahromovna (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya Teri inson tanasini o‘rab turgan ko‘p qatlamli epiteliya to‘qimalarining tashqi qatlamidir. O‘rta yoshdagi odamlarda uning darajasi 1,5-2 m2 ni tashkil qiladi. Tananing turli qismlarida turli xil teri qalinligi mavjud. Orqa, son, kaft va tovon terisining qalinligi 4 mm gacha bo‘lishi mumkin, ko‘z qovog‘ining terisi esa 0,4 mm, o‘n barobar yupqaroqdir. Teri uchta qatlamdan iborat: epidermis, eng yuqori qatlam; asl teri qatlami bo‘lgan dermis; va teri osti yog‘ qatlami bo‘lgan gipodermis. Teri funksiyasi tozalikni talab qiladi. Buning uchun ertalab va kechqurun yuvish kerak. Odamlar teri bilan mikroblardan, tashqi dunyoda topilgan zaharli moddalardan, jarohatlardan va haddan tashqari quyosh nurlaridan himoyalangan. U organizmdan oqsillarni, tuzlarni, karbamidni, siydik kislotasini, kreatinni, uchuvchi kislotalarni, xolesterinni va vitaminlarni va boshqa narsalarni yo‘q qiladi. Moddalar, birinchi navbatda, gazlar almashinuvi teri orqali sodir bo‘ladi. Teridagi nerv uchlari yoki organizmga tashqi dunyodan ta’sir etuvchi turli xil stimullarni (issiqlik, sovuqlik, og‘riq, bosim) qabul qiluvchi retseptorlar uning eng muhim analitik funksiyasini bajarish uchun javobgardir. Yoz fasli o‘zi bilan yuqori harorat va terlashni keltirib chiqaradi, bu esa tananing issiqlik va tashqi sharoitlarga javoban haddan tashqari kuchayishiga olib keladi. Haftada bir marta kasalxonaga yotqizilgan bemorlarda toza dush yoki hammom bo‘lishi kerak. Og‘ir odamlar terini nam sochiq bilan bir necha kunlik ro‘molcha olishadi. Teri dezinfeksiyalovchi spirt eritmasi, 0,1% sirka kislota eritmasi, kofur spirti eritmasi va boshqalar bilan artiladi. Subpar davolash natijasida intensiv terapiya bemorlarida yotoq yaralari va teri yaralari rivojlanadi.