YURAK ISHEMIK KASALLIGIDAN O’LIM KO’RSATKICHLARINING GLOBAL TENDENTSIYALARI VA INTERVENTSION KARDIOLOGIYA MUOLAJALARINING KENGAYISHI: KASALLIKLARNING GLOBAL YUKI (GBD) MA’LUMOTLAR BAZASI ASOSIDA TAHLIL - Xudazarov Z.R (TADQIQOTLAR, 2026)
ANNOTATSIYA Kirish qismi. Yurak ishemik kasalligi (YIK) jahon o’limining yetakchi sababi bo’lib qolmoqda, bunda sog’liqni saqlash xizmatlaridan foydalanish imkoniyati, ijtimoiy-iqtisodiy holat va interventsion kardiologiya salohiyatidagi farqlarni aks ettiruvchi sezilarli mintaqaviy tafovutlar mavjud. Maqsad. Kasalliklarning Global Yuki (GBD) ma’lumotlaridan foydalangan holda, 2000-2021 yillar mobaynida yettita mintaqa kesimida yurak ishemik kasalligidan (YIK) o’lim ko’rsatkichlarining global va mintaqaviy tendentsiyalarini baholash. Metodlar. 2000-2021 yillar uchun GBD ma’lumotlar bazasidan olingan yoshga standartlashtirilgan YIK o’lim ko’rsatkichlaridan foydalangan holda tavsifiy-analitik tadqiqot dizayni qo’llanildi. Vaqt o’tishi bilan tendentsiyalarni o’rganish maqsadida mintaqaviy o’rtacha qiymatlar va foizli o’zgarishlar hisoblab chiqildi. Natijalar. Global miqyosda YIKdan o’limning umumiy pasayishi kuzatilib, eng sezilarli kamayish G’arbiy va Sharqiy Yevropada, o’rtacha darajadagi kamayish Lotin Amerikasi, Sharqiy Osiyoda hamda global ko’rsatkichda, minimal o’zgarish esa Sahroi Kabir janubidagi Afrikada qayd etildi. Janubiy Osiyoda esa bироz o’sish kuzatildi. Bu tafovutlar interventsion kardiologiya xizmatlaridan va yurak-qon tomir kasalliklarini oldini olish dasturlaridan foydalanish imkoniyatidagi farqlar bilan uzviy bog’liq. Xulosa. Umumiy global yaxshilanishga qaramay, mavjud doimiy tafovutlar past va o’rta daromadli mintaqalarda interventsion kardiologiya salohiyati hamda profilaktik tibbiy yordam tizimlarini mustahkamlash zarurligini ko’rsatib, bu yurak- qon tomir sohasidagi natijalarning tengligiga erishishga xizmat qiladi.