MUSTAQIL TURISTLAR OQIMI ULUSHINI EKONOMETRIK PROGNOZLASHTIRISH, IXCHAM AVTOREGRESSIYA MODELI VA SHAFFOF SSENARIY TAHLILI ASOSIDAGI YONDASHUV - Muzaffarov Akmal Axadovich (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya Maqolada mamlakatga keladigan umumiy turistik oqim tarkibida mustaqil, ya’ni vositachisiz sayohat qiluvchi turistlar ulushining kelajakdagi harakatini miqdoriy bashorat qilish masalasi ko’rib chiqiladi. Tadqiqotning maqsadi qisqa va yuqori darajada tebranuvchan statistik qator sharoitida ushbu strategik ko’rsatkichni ishonchli prognozlashtirish uchun ixcham ekonometrik model ishlab chiqish hamda uni oshkora farazlarga tayangan ssenariy tahlili bilan birlashtirishdan iborat. Tahlil O’zbekiston Respublikasi rasmiy statistikasiga tayanadi va 2017 yildan 2024 yilgacha bo’lgan sakkizta yillik kuzatuvni qamrab oladi 1 . Ko’rsatkichning o’rtacha darajaga qaytuvchi tabiati va koronavirus pandemiyasi (COVID 19) sabab yuzaga kelgan strukturaviy uzilishni bir vaqtda hisobga olish uchun strukturaviy uzilish o’zgaruvchisi bilan to’ldirilgan birinchi tartibli avtoregressiya modeli tanlandi 2 . Natijalar mustaqil ulushning barqaror muvozanat darajasi taxminan 83 foizni tashkil etishini va pandemiya uzilishining ta’siri qariyb 13 foiz punktga tengligini ko’rsatadi. Ishning ilmiy yangiligi cheklangan ma’lumot sharoitida ixcham ekonometrik modelni shaffof ssenariy tahlili bilan birlashtirib, prognozni ortiqcha da’vosiz, indikativ ko’rinishda taqdim etishdadir.