BOSH MIYA SHIKASTLANISHLARIDA JARROXLIK TAKTIKASI - Sobirjonova Mubinabonu Ulig’bek qizi (TADQIQOTLAR, 2025)
Annotatsiya: Bosh miya shikastlanishlari zamonaviy tibbiyotda eng og‘ir va murakkab patologik holatlardan biri bo‘lib, ular inson hayoti va faoliyatiga bevosita xavf tug‘diradi. Bunday shikastlanishlar turli darajada bo‘lishi mumkin: yopiq, ochiq, diffuz yoki o‘choqli shaklda kechadi. Har bir holatda jarrohlik taktikasi shikastlanish turi, og‘irlik darajasi, qon ketish, shish, yoki suyak sinishi kabi omillarga qarab tanlanadi. Bosh miya jarohatlarida asosiy maqsad — hayotiy muhim markazlarni saqlab qolish, ichki bosimni kamaytirish, qon aylanishini tiklash va ikkilamchi asoratlarning oldini olishdir. Shu sababli, bemor holatini tezkor baholash, neyrojarroh, reanimatolog va diagnost mutaxassislarning hamkorligi juda muhimdir. Operativ aralashuv zarurati bosh miya ichida gematoma, suyak sinishi yoki miya moddasining ezilishi aniqlanganda belgilanadi. Jarrohlik usullari orasida kraniotomiya, dekompressiv trepanatsiya, suyuqlik drenajlash yoki qon pufagini olib tashlash kabi amaliyotlar qo‘llanadi. Jarrohlikdan oldin kompyuter tomografiyasi (KT) yoki magnit- rezonans tomografiya (MRT) orqali aniq tashxis qo‘yish zarur. Har bir operatsiya individual yondashuvni talab qiladi, chunki bosh miya tuzilmasi nozik va hayotiy markazlarga boydir. Reabilitatsiya davrida bemorga fizioterapiya, dori-darmon terapiyasi, neyropsixologik tiklanish va parhez muhim rol o‘ynaydi. Jarrohlik taktikasi muvaffaqiyatli bajarilganda bemorning hayotini saqlab qolish, harakat va nutq funksiyalarini tiklash imkoniyati oshadi. Shu bois bosh miya shikastlanishlarida jarrohlik faqat operatsion mahorat emas, balki aniq tashxis, vaqtida aralashuv va ko‘p bosqichli reabilitatsiya bilan bog‘liq tizimli yondashuvni talab qiladi. c