QANDLI DIABET KASALLIGI BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA GAPTOGLOBIN GENOTIPI VA YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARI XAVFI BILAN BOG‘LIQ AHAMIYATI. - Baxodirov Behzod Baxodirovich (TADQIQOTLAR, 2025)
Annotatsiya: Gaptoglobin ( Hp) genetik jihatdan polimorf bo‘lib, uchta asosiy genotipga ega: Hp 1-1, 2-1 va 2-2. Har bir genotip fenotipik jihatdan Hp tuzilishi va uning asosiy funksiyasi-eski qizil qon hujayralaridan (eritrotsitlardan) bo‘shagan erkin gemoglobinni (Hb) yo‘q qilish qobiliyati bilan farq qiladi. Qandli diabet bilan kasallangan bemorlarda 2-2 genotip mavjud bo‘lsa, ularning yurak-qon tomir kasalliklari xavfi boshqa genotiplar yoki diabet bo‘lmagan bemorlarga nisbatan yuqori bo‘lishi mumkin. Bu xavf glyukozani nazorat qilish darajasi yomonlashganda yanada oshadi. Ushbu xavfning aniq mexanizmi noma’lum bo‘lsa-da, bir nechta taklif qilingan sabablar mavjud. E vitamini diabetga chalingan va 2-2 genotipga ega bemorlarda yurak-qon tomir hodisalarini kamaytirishi ko‘rsatilgan, ammo bunday terapiyani qo‘llashning xavfsizligi hali noma’lum. Ilgari glyukozani agressivroq nazorat qilishning foyda va xavflarini baholash uchun o’tkazilgan muhim tadqiqotning post-hoc tahlili shuni ko‘rsatdiki, diabet bilan kasallangan va 2-2 genotipga ega bemorlarda yurak-qon tomir xavfini kamaytiruvchi foyda mavjud bo‘lishi mumkin, bu boshqa genotipli bemorlarda kuzatilmaydi. Agar ushbu ma’lumot boshqa shunga o‘xshash muhim tadqiqotlarning post-hoc tahlillari hamda glukagonga o‘xshash peptid agonistlari yoki natriy-glukoza kotransporter ingibitorlari bilan o’tkazilgan yaqingi yurak-qon tomir xavfsizligi tadqiqotlaridagi genotip farqlari bilan tasdiqlansa, bu klinitsistlarga yurak-qon tomir hodisalariga eng ko‘p xavf ostida bo‘lgan bemorlarni aniqlash va ular uchun glyukozani agressivroq nazorat qilish yoki boshqa antihiperglikemik vositalardan foydalanish bo‘yicha eng samarali strategiyalarni belgilash imkonini beradi.