SHAHAR ELEKTR TARMOQLARIDA TRANSFORMATOR TANLASHNING ENERGIYA SAMARADORLIGI KO‘RSATKICHLARI - Qurbonazarov S.E,; Abzoirov E.A,; Mengliboyev S.M,; Ismoilov U.F, (TADQIQOTLAR, 2025)
Annotatsiya. Ushbu maqolada shahar elektr tarmoqlarida kuchlanish darajasi 6–10  kV  bo‘lgan  taqsimlovchi  transformatorlarni  tanlash  jarayonini  energiya samaradorligi  nuqtayi  nazaridan  baholash  masalasi  ko‘rib  chiqiladi.  Tadqiqotning maqsadi  transformatorning  quvvati,  yuklanish  koeffitsienti,  qisqa  tutashuv yo‘qotishlari  hamda  bo‘sh  yurish  quvvat  sarfi  kabi  texnik  parametrlarning  yillik energiya  isroflariga  ta’sirini  aniqlashdan  iborat.  Metodologiya  sifatida  IEC  60076 standartlari  asosida  transformator  yo‘qotishlarini  hisoblash  modeli,  shuningdek yuklama grafiklari bilan integrallashgan energiya iste’moli prognozi qo‘llandi. Natijalar  shuni  ko‘rsatdiki,  shahar  tarmoqlarida  transformatorlarni  ortiqcha quvvat zaxirasi bilan tanlash yillik energiya yo‘qotishlarini sezilarli darajada oshiradi, ayniqsa  bo‘sh  yurish  quvvatiga  sezgir  bo‘lgan  100  -  400  kVA  diapazonidagi transformatorlar  uchun.  Optimallashtirilgan  yuklama  koeffitsiyenti  (0,65  -  0,75)  va past  yo‘qotishli  transformatorlar  qo‘llanilganda  energiya  samaradorligi  6,5  -  12,3 foizgacha yaxshilanishi aniqlandi. Tahlil asosida transformator tanlashning energiya samaradorligiga  oid  kompleks  mezon  ishlab  chiqildi.  U  texnik  parametrlarni  yillik energiya  xarajatlari  hamda  ekspluatatsion  davr  mobaynidagi  umumiy  iqtisodiy samaradorlik  bilan  bog‘laydi.  Ushbu  yondashuv  shahar  elektr  tarmoqlarida transformatorlarni modernizatsiya qilish va energiya tejamkorligini oshirish bo‘yicha muhandislik qarorlarini asoslashda qo‘llanishi mumkin.