O'ZBEK, TURK,OZORBAYJON TILLARINING QIYOSIY-TARIXIY AHAMIYATI - Eshmonov Nursulton Baxodir oʻgʻli, (TADQIQOTLAR, 2025)
“Turkiy tillarning qiyosiy-tarixiy grammatikasi” fani turkiy tillarning fonetik, leksik va grammatik xususiyatlarini o‘rganadi, ularning tarixiy rivojlanishi va o‘ziga xosliklarini  yoritadi.  Talabalar  fan  orqali  turkiy  tillarning  shakllanishi,  tasnifi  va ularning boshqa tillar bilan munosabatlarini chuqur o‘rganadilar. Har bir xalq tilining shakllanishi shu tilda so'zlashuvchi xalqning kelib chiqish tarixi  bilan  bevosita  bogliqdir.  Turkiy,  xususan,  o‘zbek  xalqining  etnogenezini aniqlash tarixchilar, etnograflar, arxeologlar, tilshunoslar va adabiyotshunoslar shunga o‘xshash  soha  olimlarining  birgalikda  ish  olib  borishlarini  talab  qiladi.  Masalan, hozirgi  zamon  o‘rta  va  Markaziy  Osiyo  xalqlarining  etnogenezini  bilish  —  shu hududda qadimda yashagan xalqlar — saklar (skiflar), massagetlar, sug‘dlar, kushonlar (yoki toxarlar), xunnlar ham da boshqa qo‘shni xalqlarning tarixini o‘rganish bilan bog‘liqdir. H ar bir xalqning shakllanishi uning ijtimoiy tuzumi, m adaniyati, tili va ongining  shakllanishi  bilan  belgilanadi.  Turkiy  xalqlarning  genezisi  va  tilining shakJlanishini aniqlashda eng m urakkab muammo 0 ‘rta va Markaziy Osiyoning eng qadimgi tarixini va bu hududda istiqomat qilgan qadimgi etnik guruhlar, ularning qaysi bir tilda so‘zlashganini aniqlash masalasidir. Bu sohada asosiy m anbalar — qadimgi eron, yunon, xitoy, arab tillarida yozilgan yodnom alar, arxeologik qazilmalar hamda hozirgi  zam  on  sheva  materiallaridir.  Mavjud  turkiy  yozma  yodgorliklarning  eng eskilari V U -X asrlarga oiddir.