KO‘CHMANCHI O‘ZBEKLARNING MOVAROUNNAHRGA KIRIB KELISHI VA ULARNING O‘ZBEK ETNOSIGA TA’SIRI MASALALARI - MARHABO HASANOVA HASAN QIZI,; Ahmadali Asqarov , (TADQIQOTLAR, 2026)
ANNOTATSIYA   Mazkur  maqolada  ko‘chmanchi  o‘zbeklarning  Movarounnahr  hududiga  kirib kelishi hamda ularning o‘zbek etnosining shakllanishiga ko‘rsatgan ta’siri masalalari akademik  Ahmadali  Asqarov  ilmiy  qarashlari  asosida  tahlil  qilinadi.  Olimning “O‘zbek  xalqining  etnogenezi  va  etnik  tarixi”  hamda  boshqa  fundamental tadqiqotlariga  tayangan  holda,  o‘zbek  xalqi  shakllanishining  ko‘p  bosqichli  va murakkab jarayon ekani yoritiladi. Asqarovning ilmiy konsepsiyasiga ko‘ra, o‘zbek etnosi qadimgi Movarounnahr hududida yashagan o‘troq dehqonchilik madaniyatlari asosida shakllanib, keyinchalik turkiy  ko‘chmanchi  qabilalar,  xususan  Dashti  Qipchoqdan  kirib  kelgan  o‘zbek urug‘lari  bilan  etnik  jihatdan  uyg‘unlashgan.  Bu  jarayon  XV–XVI  asrlarda Shayboniylar davrida yanada jadallashgan bo‘lib, etnik integratsiya natijasida “o‘zbek” etnonimi umumlashgan. Tadqiqotda  ko‘chmanchi  o‘zbeklarning  Movarounnahrga  kirib  kelishi  bosib olish  emas,  balki  mahalliy  aholi  bilan  madaniy  va  etnik  sintez  jarayoni  sifatida baholanadi. Natijada o‘zbek xalqining zamonaviy etnik qiyofasi shakllangan bo‘lib, unda  qadimgi  sug‘diy,  baqtriy  va  xorazmiy  madaniyatlar  hamda  turkiy  qabilalar unsurlari uyg‘unlashgan. Shuningdek,  maqolada  ko‘chmanchi  unsurlarning  til,  madaniyat,  xo‘jalik  va siyosiy  tizimga  ta’siri  ham  ilmiy  asosda  yoritiladi.  Asqarovning  arxeologik  va etnologik  tadqiqotlari  o‘zbek  xalqining  kelib  chiqishini  faqat  ko‘chmanchilar  bilan bog‘lash  noto‘g‘ri  ekanini,  aksincha,  mahalliy  sivilizatsiya  asosiy  omil  bo‘lganini isbotlaydi.