INSULTDAN KEYINGI KOGNITIV BUZILISHLARNING KLINIK VA NEYROPSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI - Muminova Mavjuda Aslanbayevna, (TADQIQOTLAR, 2026)
ABSTRACT Ushbu  maqolada  insultdan  keyingi  kognitiv  buzilishlarning  klinik  va neyropsixologik  xususiyatlari  tizimli  ravishda  tahlil  qilinadi.  Insult  miya  qon aylanishining  o‘tkir  buzilishi  bo‘lib,  ko‘p  hollarda  nafaqat  motor  va  sensor defitsitlarga,  balki  kognitiv  funksiyalarning  turli  darajadagi  pasayishiga  ham  olib keladi.  Tadqiqotning  asosiy  maqsadi  ishemik  va  gemorragik  insultdan  keyin rivojlanadigan kognitiv buzilishlarning tipik klinik ko‘rinishlarini va neyropsixologik testlar yordamida aniqlanadigan o‘ziga xosliklarini ochib berishdir. Maqolada diqqat, xotira,  ijro  etuvchi  funksiyalar,  vizual-fazoviy  qobiliyatlar  va  nutqdagi  nuqsonlar batafsil  yoritilgan.  Shuningdek,  kognitiv  buzilishlarning  insultning  lokalizatsiyasi (masalan, o‘ng yoki chap yarim shar, subkortikal tuzilmalar) bilan bog‘liqligi ko‘rib chiqilgan. Neyropsixologik baholash uchun Monreal kognitiv baholash shkalasi, Mini-Mental  State  Examination,  Benton  testi  va  Wisconsin  karta  saralash  testi  kabi vositalarning ahamiyati ta’kidlangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, insultdan keyingi kognitiv  buzilishlar  ko‘pincha  fokal  nevrologik  simptomlardan  mustaqil  ravishda yuzaga keladi va ular rehabilitatsiya jarayonida alohida e’tibor talab qiladi. Ushbu maqola klinitsistlar va neyropsixologlar uchun amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.